شرح و تفسیر دعای ابوحمزه ثمالی - ایزدی، عباس - الصفحة ٢٣١ - امهال و استدراج

امهال و استدراج

مطابق بعضى آيات و روايات گاهى نقشه خداوند درباره گناهكاران كه از هدايت و ارشاد آنان مأيوس شده،اين است كه آنها را به تدريج از قابليت دريافت رحمت خود دور سازد بدينگونه كه پيوسته به آنها نعمت و فرصت مى‌دهد و هرچه خطا و گناهشان بيشتر مى‌شود خداوند هم نعمت آنها را افزايش مى‌دهد و استغفار و توبه را از ياد آنها مى‌برد و كم‌كم آنها را نابود مى‌كند بدون اينكه خودشان متوجه باشند بطورى كه با افزايش نعمت رو به نقمت و نابودى مى‌روند و اين هشدار بزرگى است به همه كسانى كه به غرور مال و ثروت و قدرت و يا فساد و فحشاء مبتلا شده‌اند و متوجه نيستند كه به تدريج در حال سقوط و نابودى هستند كه نام اين عمل در اصطلاح قرآن استدراج است.

قرآن مى‌فرمايد: وَ لاٰ يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّمٰا نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّمٰا نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدٰادُوا إِثْماً وَ لَهُمْ عَذٰابٌ مُهِينٌ [١]:«آنان كه كافر شدند(و راه طغيان پيش گرفتند)تصوّر نكنند اگر به آنها مهلت دهيم به سودشان است ما به آنها مهلت مى‌دهيم فقط براى اينكه بر گناهان خود بيفزايند و براى آنها عذاب خواركننده‌اى آماده شده است.»

فَذَرْنِي وَ مَنْ يُكَذِّبُ بِهٰذَا الْحَدِيثِ سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لاٰ يَعْلَمُونَ وَ أُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ [٢]:«اى رسول ما!تو كيفر تكذيب‌كنندگان و منكران قرآن را به من واگذار كه ما آنها را از آنجا كه نمى‌فهمند(و گمان نعمت مى‌كنند)به تدريج به عذاب سخت درافكنديم و به آنها مهلت مى‌دهم و البته كيد و تدبير من قوى و بسيار سخت است. [٣]»

[١].آل عمران(٣)١٧٨/.

[٢].سوره قلم(٦٨)٤٤/ و ٤٥.

[٣].در زمينه‌ى امهال و استدراج غير از آيات فوق مراجعه شود به آيه‌ى ٤٤ سوره‌ى انعام و آيات ١٨٢ و ١٨٣ سوره‌ى اعراف.