فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٩٨ - حكم قاضى در محكمه قضاء

٥٨- هرگاه قاضى بفهمد كه بر خلاف آيات كريمه قرآن، يا روايات شريفه متواتره، يا اجماع، يا خبر واحد صحيح حكمى صادر يا تنفيذ نموده، واجب است آن را لغو كند، و همچنين است اگر بفهمد حاكم ديگرى حكمى بر خلاف حق صادر يا تنفيذ نموده، بر قاضى جامع‌الشرائط واجب است حكم و تنفيذ او را لغو نمايد. ٥٩- هرگاه قاضى عليه شخص غائبى حكم صادر نموده باشد، هر زمانى كه او حاضر شود و بفهمد عليه او حكم صادر شده مى‌تواند از خود دفاع كند، مثلًا شهود مدَّعى‌ را مجروح سازد و يا خودش عليه بيّنه او بيّنه اقامه نمايد؛ البته اين در صورتى است كه بيّنه از منكر پذيرفته شود، و صحيح آن است كه پذيرفته مى‌شود.

٦٠- بنابر ظاهر جواز حكم عليه غائب مخصوص به مورد حق‌النّاس است؛ و اما در حق‌اللّه نظير زنا صادر كردن حكم عليه غائب جائز نيست؛ و اگر در جرمى، هم حقّ‌الناس باشد و هم حق‌اللّه نظير سرقت صدور حكم عليه غائب تنها نسبت به حق الناس جائز است، پس اگر مدَّعى‌ اقامه بيّنه كند به اينكه متّهم به خانه او دست‌برد زده حاكم تنها حكم مى‌كند به اينكه مال صاحب خانه را به او برگرداند و نمى‌تواند به قطع دست او نيز حكم كند.