فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ١٠٠ - تنفيذ حكم قاضى

صورت شك و وجود احتمال اينكه ممكن است حكم او صحيح بوده باشد جائز نيست آن را نقض نمايد؛ بلى اگر يقين پيدا كند كه او اهليّت براى حكم نداشته حكمش را نقض مى‌كند. ٦٣- نزاعى كه دومين بار نزد يك قاضى آورده مى‌شود، در صورتى كه حكم قبلى‌اش به يادش مانده باشد جائز است، دوباره مثل آن حكم كند، هر چند كه دليل و مستند حكم قبلى‌اش به يادش نمانده باشد؛ و اما اگر به يادش نيايد كه بار اول چه حكمى كرده بود، اگر دوباره اقامه بيّنه شد جائز است طبق آن حكم نمايد، و همچنين است اگر دست خط و مهر و امضاء خود را ببيند و از آن دست خط و مهر يقين و يا حداقل اطمينان پيدا كند به حكم قبلى‌اش، مى‌تواند مطابق آن حكم كند، و اگر رأى او در اين‌باره برگشته باشد و داراى نظرى غير نظر قبلى شده باشد جائز است مجدداً همان حكم قبلى خود را تنفيذ كند؛ مگر آنكه يقين حاصل كرده باشد به اينكه حكم قبلى‌اش خطاء بوده، مثلًا مخالف با حكمى ضرورى و يا اجماعى قطعى بوده كه در اين صورت واجب است حكم قبلى را نقض نمايد.

٦٤- جائز است قاضى حكم صادره از قاضى ديگر را كه در زمان صدور حكم اهليت قضاء داشته، بدون جستجو از دليل آن تنفيذ نمايد؛ ولى نمى‌تواند خودش در همان مورد حكم صادر نمايد، حتى اگر حكمش با حكم قاضى اوّلى يكى هم باشد، باز حكم قاضى اول معتبر است، خواه مرده باشد يا زنده، بر اهليت قضاء باقى مانده باشد يا بر اثر وقوع در فسق يا پيدايش ديوانگى اهليت را از دست داده باشد؛ لكن در صورتى كه اهليت قضاء را از دست داده و تنفيذ حكمش باعث شود كه مردم خيال كنند او هنوز اهليت دارد، تنفيذ حكم او جائز نيست.

٦٥- حكمى كه از غير اهلش صادر شده تنفيذ و امضاء آن حكم جائز نيست چه آن حكم از غير مجتهد باشد يا از مجتهد غير عادل، هرچند حكمى كه او صادر نموده موافق با قواعد باشد؛ بلكه بر حاكم جامع‌الشرائط واجب است آن را نقض نمايد، چه آن مرافعه را نزد وى بياورند يا نياورند و او از دور مطّلع شود كه صادركننده حكم اهليت‌