فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ١٤٥ - ترجيح اكثر عددا

ترجيح علم قاضى بر بيّنه:

٢١٣- هرگاه بينه به مجموع مالى شهادت بدهد، مثلًا شهادت بدهند فلانى هزار تومان از زيد بگير است او بگويد من پانصد تومان از او طلب دارم شهادت بينه از اعتبار ساقط مى‌شود ولو بينه عادله باشد. ٢١٤- اگر شخصى ادعاء كند، مثلًا گاوى كه در دست زيد است مال من است و زيد انكار كند و بينه مدَّعى‌ شهادت بدهند اين گاو ده سال قبل در محل نگهدارى حيوانات همين مدَّعى‌ زاييده شد، و بعد دندان گاو را نگاه كنند و ببينند گاو پنج ساله است در اين صورت بينه از اعتبار ساقط مى‌شود، چون كذب آنها محقق شده و گاو به منكر داده مى‌شود.

ترجيح بين انواع شاهدها:

٢١٥- هرگاه تعارض بين دو شاهد مرد، با يك شاهد مرد و دو شاهد زن واقع شود، در اين صورت بايد به احكام تعارص كه بيان شد عمل شود؛ ولى هرگاه تعارض بين دو شاهد مرد، با يك شاهد مرد و يمين واقع شود قضاء به دو شاهد انجام مى‌شود و به يك شاهد و يمين عمل نمى‌شود.

٢١٦- هرگاه تعارض بين يك شاهد مرد و دو شاهد زن با يك شاهد و يمين واقع شود، قضاء به يك شاهد مرد و دو شاهد زن انجام مى‌شود و يك شاهد و يمين كنار مى‌رود، زيرا اين بينه نمى‌باشد.

ترجيح اكثر عدداً:

٢١٧- هرگاه تعارض بين دو دسته شهود واقع شود كه يك دسته اكثر عدداً باشند- مثلًا شهود يك طرف نزاع دو مرد عادل، و شهود طرف ديگرى نزاع چهار مرد عادل باشند- قضاء به شهادت شهود اكثر عددا انجام مى‌شود؛ البته در صورتى كه مرجّح قوى‌تر از اين مرجّح در كار نباشد.