فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٣٧٨ - سوم - اجتماع سبب و مباشر يا اجتماع چند سبب

ديگرى است.

٧٣- اگر مركب سواره را بيندازد و او بميرد يا مجروح شود مالك مركب ضامن نيست؛ مگر جنايت مستند به او باشد.

٧٤- اگر كسى كودكى را بدون اذن ولى او بر مركبى سوار كند و او در معرض سقوط قرار گيرد و بيفتد و بميرد ديه او را ضامن است، و اگر دو كودك را سوار كند و آنها تصادم كنند و بيفتند و بميرند ضامن ديه آنها مى‌باشد، واگر مركب دوتا باشد هركدام نصف ديه هريك را بايد بدهد، واگر مركب سه تا باشد هركدام ثلث ديه هريك را بايد بدهد، و همين حكم است در فرضى كه ولى آنها با وجود مفسده آنهارا سوار بر مركب نموده باشد.

سوم- اجتماع سبب و مباشر يا اجتماع چند سبب:

٧٥- در تزاحم موجبات- يعنى اگر سبب و مباشر در بروز جنايتى بطور مساوى دخيل باشند-، ضمان بر عهده مباشر است، و نيز اگر مباشر اقوى باشد، مثلًا يك نفر در سر راه عابرين چاهى بكند يا چيز لغزنده‌اى بگذارد و يا كاردى در زمين نصب كند يا آتشى بيفروزد يا ديوارى را كج بنا كند و ديگرى شخصى را به سوى چاه يا چيز لغزنده يا كارد و يا آتش هُل دهد يا ديوار را بروى شخصى سقوط دهد، و او آسيبى ببيند، تنها شخص هل دهنده و سقوط دهنده كه مباشر و اقوى از سبب است ضامن مى‌باشد، و اگر سبب اقوى از مباشر باشد مثل اينكه كسى در مسير عابرين چاهى بكَند و روى آن را بپوشاند و ديگرى كه از وجود چاه بى‌خبر است شخصى را به سوى آن هل دهد و او در چاه بيفتد، شخص حفّار كه سبب و اقوى است ضامن مى‌باشد.

٧٦- اگر كسى شخصى را بگيرد و نگهدارد و ديگرى سر او را ببرد ذابح قاتل مى‌باشد.

٧٧- اگر شخصى سنگ در كفه منجنيق بگزارد و فرد ديگر با منجنيق سنگ را پرتاب كند و كسى را بكشد يا مجروح كند، پرتاب كننده ضامن است.