فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ١٤٤ - تعارض بينات

تعارض بيّنات‌

٢١٠- تعارض بينات در صورتى است كه شهادت بينه‌ها با هم تضاد داشته باشد مانند اينكه دو شاهد حقى را براى زيد شهادت دهند؛ و دو شاهد ديگر همان حق را بعينه براى عمرو شهادت دهند، مثلًا دو شاهد شهادت دهند پيراهن مخصوصى كه مورد نزاع است زيد آن را ديروز خريده؛ و دو شاهد ديگر شهادت دهند آن پيراهن را در همان وقت عمرو خريده است.

٢١١- در تعارض بينات، تا جايى كه ممكن است، حاكم بايد با توفيق بين دو بيّنه نزاع را خاتمه دهد؛ و اگر رفع نزاع به اين صورت ممكن نشود، بايد به مرجّحات رجوع نمايد.

٢١٢- ما، در اصول ثابت نموديم، تعبّد بالطّريق صحيح نيست، بنابر اين مرجحات منحصر به مرجّحات منصوصه- مانند أعدليّت، أفقهيّت، أصدقيّت و أورعيّت- نمى‌باشد؛ بلكه آنچه را اذهان دهرى عقلاء مرجّح مى‌دانند، قاضى مى‌تواند همه آنها را در ترجيح بيّنات به كار گيرد؛ بلى لاطريق، مانند استحسان و قياس و ... نمى‌توانند مرجّح باشند، پس مرجّحاتى كه در فقرات زير ذكر مى‌شوند قطره‌اى از درياى مرجّحات مى‌باشد.