فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٢٦٤ - فرق بين تعزير و حد

ششم: انواع تعزير و انتخاب نوع از آن در اختيار حاكم است؛ به خلاف حدود؛ مگر حدّ محارب، كه انتخاب يكى از انواع چهار گانه به دست حاكم است.

هفتم: تعزير به حسب فاعل و مفعول و جنايت مختلف مى‌شود، مثلًا اگر يك انسان محترمى اتفاقاً به كسى اهانت كند و مثل آن اهانت را يك انسان پست به همان شخص انجام دهد، تعزيرى كه متوجه فرد محترم مى‌شود با تعزير شخص وضيع فرق مى‌كند؛ ولى حدود مختلف نمى‌شود. هشتم: اهانتها به حسب شهرها و اقوام مختلف است، برخى از اعمال و خطابها در بعضى از شهرها و يا بعضى از اقوام توهين است؛ ولى عين آن عمل يا خطاب در شهر و قوم ديگر توهين نيست، و لذا در اجراء تعزير مراعات عادات شهرها و اقوام بايد لحاظ شود، يعنى آنجا كه توهين محسوب مى‌شود، تعزير ثابت؛ ولى در آنجا كه توهين نيست، تعزيرى هم نيست و اما اعمالى كه مستلزم حدّ هستند تابع عادات قوم و شهر نمى‌باشند.

نهم: تعزير بر حسب حقوق سه قسم مى‌باشد: الف- تعزير در حقّ اللَّه مانند دروغ، ب- تعزير بر حق آدمى مانند فحش دادن، ج- تعزير بر حق‌اللَّه و حق آدمى هر دو مانند فحش دادن به صلحاء گذشته؛ ولى حدود جملگى حق‌اللَّه تعالى مى‌باشند؛ مگر حدّ قذف كه در آن اختلاف است.

دهم: اجراء حدود و تعزيرات در مورد حقوق مردمى- مانند قذف، قتل نفس و وارد كردن زخم و جراحت، بايد پس از شكايت ذى‌حق و تقاضاى او از محكمه شرعى براى اجراء حدّ صورت پذيرد؛ ولى در حقوق الهى، مانند اجراء حدّ در مورد زنا يا لواط بطور مستقيم توسط حاكم شرع اجراء مى‌شود و نياز به شكايت كسى ندارد.