فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٤٠٧ - ديه عقل

* سوم- ديه جنايت وارده بر منافع*

ديه عقل:

١٩٧- اگر در اثر جنايت عقل مجنى عليه به كلى زائل گردد جانى بايد ديه كامله بدهد و چنانچه بر اثر جنايت نقص بر آن وارد شود بايد ارش بدهد چه زوال يا نقص به وسيله ضربه بر سر يا ديگر اعضاء بدن باشد يا به سبب خورانيدن چيزى يا ترسانيدن يا هر كار ديگرى و زوال يا نقص بر عقل در هيچ يك از صور جنايت، موجب قصاص نمى‌شود، پس اگر جانى با زدن يا ترسانيدن يا سحر و جادو و يا كارى غير از اينها، عقل مجنى عليه را كلًا زائل كند، بايد ديه كامله بدهد، و اگر نقصى وارد آورد، بايد ارش بپردازد.

١٩٨- اگر با ورود جنايت بر عضوى مثلًا با شكستن سر يا قطع دست و پا، عقل هم به كلى از بين برود، بايد جانى هم ديه آن عضو و هم ديه عقل را بدهد و اين دو ديه تداخل نمى‌كند.

١٩٩- اگر عقل مجنى عليه پس از زوال و گرفتن ديه برگردد، جواز استرداد ديه به جانى محل تأمل است، هرچند استرداد ديه به جانى و رجوع به حكومت و ارش اشبه به واقع مى‌باشد.

٢٠٠- اگر جنايتى بر بدن كسى وارد آورد، مثلًا سر او را بشكند، يا دستش را قطع كند