فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ١٥٣ - ب - فقط براى يكى از دو طرف بينه باشد

ذواليد منكر نباشد، بلكه ادّعاء جهل كند و مثلًا بگويد مال با ارث به من رسيده و حقيقت امر را نمى‌دانم، در اين صورت عدد بيّنه هركدام كه اكثر است اگر قسم بخورد حكم مى‌شود كه مال مال اوست؛ واگر دو بيّنه به لحاظ عدد مساوى باشند، بايد بين دو مدَّعى‌ قرعه بزنند و قرعه به نام هركدام در آمد او قسم مى‌خورد و مال را مى‌گيرد؛ بلى اگر مدَّعى‌ ذواليد را در ادّعاء جهل تصديق كند لكن مدَّعى‌ باشد آن شخصى كه مال از او به اين منتقل شده مال را از من غصب كرده يا مال نزد او عاريه بود يا ...، چنانچه براى ادعائش اقامه بيّنه كند، حكم مى‌شود مال مال اوست؛ و الا آن مال، مال ذواليد است.

ب- فقط يكى از دو طرف بيّنه داشته باشد:

٢٣٧- در اين فرض اگر بيّنه براى مدَّعى‌ باشد حكم مى‌شود مال مال اواست، واگر بيّنه براى ذواليد باشد چنانچه ذواليد با بيّنه قسم ياد كند حكم مى‌شود مال مال اواست؛ ولى اگر قسم نخورد اظهر آن است كه حكم نمى‌شود مال مال اوست.

ج- براى هيچكدام بيّنه نباشد:

٢٣٨- در اين فرض اگر ذواليد قسم بخورد حكم مى‌شود مال مال اواست؛ واگر نكول كند و قسم نخورد و قسم را به مدَّعى‌ رد نمايد پس اگر مدَّعى‌ قسم بخورد، حكم مى‌شود مال مال اوست؛ و الا آن مال، مال ذواليد مى‌باشد.

دوم- عين مال در يد هر دو طرف نزاع باشد:

٢٣٩- در اين فرضيّه چند صورت متصوّر است: الف- براى هركدام از طرفين دعوى‌ بيّنه باشد، ب- فقط براى يكى از دو طرف بيّنه باشد، ج- براى هيچكدام بيّنه نباشد.

الف- براى هركدام از طرفين دعوى‌ بيّنه باشد:

٢٤٠- در اين فرض اگر هر دو قسم بخورند، يا هر دو نكول كنند و قسم نخورند، مال بين ايشان بالسويّه تقسيم مى‌شود.

ب- فقط براى يكى از دو طرف بيّنه باشد:

٢٤١- در اين فرض اگر صاحب بيّنه با بيّنه قسم ياد كند، حكم مى‌شود مال مال‌