فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٤١٢ - ديه بويايى

وادار به سوگندهاى قسّامه نمايد، و سپس جانى را ملزم كند تا به نسبت تفاوت ديد او با ديد ديگران از خون‌بها به او بدهد؛ ولى در صورتى كه حاكم يقين داشته باشد كه مجنى عليه راست مى‌گويد، ديگر سوگند استظهارى لازم نيست. ٢١٧- طريق مقايسه بينايى چشم چنين است كه نخست چشم سالم را ببندند، آنگاه شخصى، چيزى نظير تخم مرغ را در دست گرفته از او دور كند تا به جايى كه بگويد ديگر نمى‌بينم، بعد آن نقطه را علامت بگذارند و بار ديگر همين كار را در يك جهت ديگر يا در چهار جهت تكرار كنند، پس اگر هر چهار مسافت برابر باشد معلوم مى‌شود راست مى‌گويد، وگرنه ادعاءاش دروغ است و به فرضى كه مسافت‌ها برابر باشد و معلوم شود راست مى‌گويد، آنگاه چشم آسيب ديده او را بسته و چشم سالمش را باز مى‌كنند و همان عمل را درباره چشم سالمش تكرار مى‌كنند يا در سمت جلو و عقب و يا در چهار سمت، و بدين طريق مقدار تفاوت چشم آسيب ديده و چشم سالمش را معلوم نموده و به همان نسبت ديه را معلوم نموده و جانى را ملزم به پرداخت آن مى‌كنند، و همين مقايسه در صورت آسيب ديدن و ادّعاء نقصان ديد هر دو چشم انجام مى‌شود؛ لكن در اين صورت معيار در مقايسه چشم سالم، همسالان مجنّى عليه مى‌باشد.

٢١٨- در مقايسه بايد جهاتى را كه در تشخيص صحيح دخالت دارند از قبيل كم و زيادى نور و پستى و بلندى زمين را در نظر بگيرند، پس نبايد آن را با وجود مانع از شناخت، و يا در روز ابرى انجام داد.

ديه بويايى:

٢١٩- اگر جنايتى سبب شود هر دو سوارخ بينى كسى فاقد حسّ بويايى شود، بايد جانى ديه كامله بپردازد، و اگر يكى از آن دو فاقد اين حسّ شود، بايد نصف ديه كامله را بدهد؛ هرچند كه فرض دوم محل اشكال است و در نتيجه احتياط به طريق مصالحه ترك نشود.

٢٢٠- اگر مجنّى عليه ادّعاء كند كه در اثر جنايت فلان جانى، حسّ بويايى را از دست‌