فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٣٨٠ - سوم - اجتماع سبب و مباشر يا اجتماع چند سبب

قسم تقسيم مى‌شود.

٨٥- اگر كسى فرزند خود را به جهت تعليم شنا به مربّى شنا تسليم كند و كودك به سبب تفريط معلم غرق شود مربى از مال خود ضامن كودك است، چون سبب تلف او شده است؛ ولى اگر فرزند بالغ رشيد باشد در اين فرض مربّى شنا ضامن او نخواهد بود زيرا تفريط از خودش مى‌باشد نه از معلم.

٨٦- هرگاه كسى مسجدى در بين راه بسازد و به سبب ساختن آن راه تنگ شود و آسيبى به كسى برسد ضامن آن است؛ مگر آنكه راه وسيع باشد، يا امام عليه السلام يانائب آن حضرت به او اذن داده باشد.

٨٧- اگر ده نفر كه با منجنيق سنگ پرتاب مى‌كنند سنگ برگردد و يكى را بكشد ديه او بر ده تقسيم مى‌شود و يك سهم ساقط مى‌باشد، چون مقتول در قتل نفس خود شركت دارد و نه سهم ديگر را عاقله آن نه نفر بايد به ورثه مقتول بپردازند، چون قتل خطائى محض است، و اگر سنگ برگردد و دو نفر را بكشد بايد عاقله بقيّه‌ها عُشر ديه هركدام از دو مقتول را به ورثه او بدهند و به همين حساب اگر سنگ سه نفر يا چهار نفر يا بيشتر تا ده تا را بكشد، ولى اگر سنگ برگردد و هر ده نفر را بكشد عاقله هركدام بايد نه دهم (تسعه اعشار) ديه را به ورثه هركدام از مقتولين بدهند؛ و جنايت متعلق آن كسى است كه ريسمان مى‌كشد زيرا او مباشر منجنيق است نه آنكه تخته منجنيق را نگه مى‌دارد و نه آن كسى كه سنگ را مى‌گذارد و نه سائر كسانى كه مساعدت و كمك مى‌كنند.

٨٨- اگر آنهايى كه منجنيق را جذب مى‌كنند- يعنى مى‌كشند- چناچه همه قصد قتل فرد اجنبى را كنند به توسط رمى، يا رميه غالباً قاتل باشد، چنين قتلى عمد و موجب قصاص از همه هست و اگر قصد نكرده باشند و رميه هم غالباً قاتل نباشد، قتل خطائى محض ديه بر عاقله مى‌باشد؛ واگر همه قصد قتل نموده باشند ولى رميه غالباً كشنده نباشد اين قتل شبه عمد است، و قاتل ديه را بايد از مال خود بدهند.

٨٩- هرگاه حيوان مثلًا گاو كسى در مزرعه او كه ميان مزارع مردم قرار دارد برود، و صاحب نتواند آن گاو را خارج كند؛ مگر به تخريب زرع و محصول ديگران در اين‌