فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٧٩ - صفات مستحبى قاضى

١٢- عدالت در جلد ١، صفحه ٢٠، فقره (٢٥) بيان گرديده است. ١٣- تعريف اجتهاد در جلد ١، صفحه ١٨، فقره ٢٠ بند اول اجتهاد، تعريف اجتهاد مطلق در جلد ١، صفحه ٣٥، ضمن تيتر اقسام اجتهاد، قسم اول، بيان گرديده است.

راه اثبات صفات لازمه قاضى:

١٤- وجود هر يك از صفات لازمه در قاضى به چند طريق ثابت مى‌شود:

اول: با اطلاع و علم وجدانى خود انسان.

دوم: از طريق شيوع، البته شيوع به حدّى كه علم و حدّاقل اطمينان آور باشد.

سوم: به شهادت دو شاهد عادل، چه اهل خبره باشند يا نه؛ لكن در مورد شهادت به صفت اجتهاد و أعلميّت، بايد دو شاهد عادل، اهل خبره باشند يعنى بتوانند اجتهاد قاضى و اعلميت او را از سائر علماى شهر تشخيص بدهند.

١٥- صفات لازمه قاضى بايد براى طرفين دعوى‌ ثابت گردد، پس اگر براى يك طرف ثابت شود و براى ديگرى ثابت نشود، نمى‌توانند مرافعه را نزد او ببرند.

صفات مستحبّى قاضى:

١٦- مستحب است قاضى داراى پانزده صفت باشد، كه عبارتند از: ١- زاهد و متورّع و امين باشد، ٢- اعمال صالحه را بسيار انجام دهد، ٣- نسبت به هواى نفس شديد العفّة باشد، ٤- به تقوى حريص باشد، ٥- صاحب قوت و توانايى باشد؛ ولى عنف و تعدّى نداشته باشد، و نيز ملايم باشد؛ ولى ضعف و سستى در او نباشد تا افراد قوى در او طمع نكنند و افراد ضعيف از عدل او مأيوس نشوند، ٦- حليم باشد، ٧- فهيم در امور باشد، ٨- ضابط باشد، ٩- چيزها را زود بشنود، ١٠- قوّت در بصر و بصيرت او باشد، ١١- به زبان اهل شهرى كه در آنجا قاضى است دانا باشد، ١٢- از طمع منزّه باشد، ١٣- صادق القول باشد، ١٤- صاحب رأى باشد، ١٥- جبّار نباشد.