فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٤١٦ - ديه جنايت موجب ريزش ادرار

كه فقط تا نصف روز ادامه دارد دو ثلث خون بها و چنانچه تا هنگام چاشت ادامه پيدا كند ثلث خون‌بها دارد، و در سائر اجزاء زمان در شبانه روز، حكومت است، و منظور از دوام يا تمام روز يا نصف روز اين است كه سلس او در همه روزها چنين باشد؛ و اما اگر چند روزى مبتلا به سلس بشود و سپس بهبودى يابد در آنجا حكومت مى‌باشد.

تذكّر:

٢٣٦- جنايت بر منفعتى كه از ناحيه شارع مقدّس ديه‌اى برايش معيّن نشده موجب ارش يا حكومت است، پس اگر مثلًا مجنى عليه در اثر جنايتى خوابش نبرد، يا حسّ لامسه‌اش مختل گردد يا دچار وحشت و يا گرفتار رعشه، عطش، گرسنگى، غش و امراض مختلف ديگر شود مستحق دريافت ارش مى‌باشد.

٢٣٧- ارش يا حكومت تنها در مواردى است كه اگر عضو سالم با معيوب مقايسه شود قيمت معيوب از سالم كمتر باشد، و آن مقدار تفاوت قيمت را ارش يا حكومت گويند؛ و اما اگر فرض شود كه جنايت نقصى به اين معنا وارد نياورد و اندازه‌اى هم در شرع براى ديه آن معيّن نشده باشد- نظير اينكه جانى انگشت زايد كسى را قطع كند- و يا عضو مورد جنايت را با حالتى كه جنايتى بر آن وارد نشده است مقايسه كنند در قيمت فرقى حاصل نشود، در اينگونه موارد چاره‌اى جز حكومت به معناى ديگر نيست و حكومت به معناى ديگر عبارت است از اينكه قاضى حكمى صادر كند و با آن ماده نزاع را از بين ببرد، و يا دستور مصالحه دهد و يا بر حسب مصلحت سنجى خود، مبلغى مقرّر و يا مقدارى تعزير معيّن كند.