فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٣٧٣ - دوم - تسبيب در جنايت

بدارد نه بيشتر و همينكه سوار شدند حركت كند و راه را باز نمايد.[١]

٥٩- اگر كسى ناودانى را نصب كند كه هنگام بارش باران باعث آزار مردم باشد از مصاديق اضرار است و ظاهراً اگر به كسى آسيبى برساند، صاحب ناودان ضامن است؛ و امّا اگر طورى نصب كرده كه ضررى به حال عابرين ندارد لكن تصادفاً از جا كنده شود و به روى كسى بيفتد و او را تلف كند صاحب ناودان ظاهراً ضامن نيست؛ بلى اگر در معرض افتادن باشد و صاحبش بداند و ممكن هم باشد يا آن را بر دارد يا محكم كارى كند ولى انجام ندهد ضامن است، و همچنين است احكام ساختن بالكن و اطاقكى بر روى كوچه.

٦٠- اگر در دريا دو كشتى با يكديگر تصادف كنند و سرنشينان آنها تلف شود، چنانچه تصادف از ناحيه ناخدايان و عمدى بوده، حكم قتل عمد را دارد، و اگر تعمّدى در كار نبوده ولى به دست آنها و يا به خاطر سهل‌انگارى آنها صورت گرفته و قصد قتل هم در كار نبوده و اين گونه برخورد غالباً باعث قتل نمى‌شده، قتلهاى واقع شده شبه عمد و يا تسبيبى حساب مى‌شود و موجب ضمان است و هر يك از دو طرف نصف آنچه كه از كشتى ديگرى تلف كرده به او مى‌پردازد و نيز هر يك بايد نصف خون‌بهاى كشته‌هاى طرف ديگر را بدهد و نيز اگر يكى از ناخداها كشته شده باشد، بايد ناخدايى كه زنده است نصف خون‌بهاى او را به ورثه‌اش بدهد، و اگر ناخدايان مالك كشتى نبوده‌اند يعنى كشتى‌ها يا غصبى يا اجاره‌اى باشند هر ناخدا بايد نصف قيمت كشتى و آنچه در آن بوده از مال خودش به صاحب كشتى، بپردازد نه از مال عاقله خود، و اگر اين تصادف استنادى به عمل آنها نداشته و ناخدايان در هدايت كشتى سهل‌انگارى هم نكرده باشند مثل اينكه طوفان آنها را به هم كوبيده باشد هيچ يك ضامن نيستند و اگر يكى از آن دو طرف مرتكب مسامحه و سهل‌انگارى شده بدون ديگرى تنها او ضامن است، و اگر يكى از دو كشتى ايستاده و يا به منزله ايستاده باشد و صاحبش سهل‌انگارى‌

[١] - اين فقره و بعضى فقرات ديگر مربوط به ضمان در جلد، هتم فقرات فقهيه ضمن تيتر اسباب ضمان قهرى در صفحه ١١٤ نيز ذكر شده‌اند.