فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٣٧٦ - دوم - تسبيب در جنايت

٦٧- كسى كه حيوان خطرناك چون شتر مست، و اسب چموش و سگ گيرنده- كه افراد را گاز مى‌گيرد- دارد، واجب است آن را طورى نگاه بدارد كه آسيبى به مال يا جان ديگرى وارد نكند و اگر حفظ نكند و حيوان جنايتى بر كسى وارد آورد ضامن است، امّا اگر از خطر حيوانش آگاه نبوده يا اگر آگاه است قادر بر ضبط آن نباشد و در ضبط آن كوتاهى نكرده باشد ضامن نيست، و اگر حيوان او بر كسى حمله بياورد و آن شخص به خاطر دفاع از خود و به مقدارى كه دفاع اقتضاء مى‌كند حيوان را بزند و آن را تلف كند يا جنايت و نقصى بر آن وارد آورد ضامن نيست، حتى اگر از نفس محترمه‌اى و يا از مال محترمى دفاع كرده باشد ضامن نيست؛ امّا اگر در دفاع از حدّ لازم تجاوز كرده باشد ضامن است و ظاهراً اين حكم در مورد پرندگان ضررزننده و گربه هار نيز جارى است، حتى ضمان در فرض تجاوز نيز در آنجا مى‌آيد.

٦٨- اگر حيوان كسى بر حيوان شخصى ديگر حمله كند و جنايتى بر آن وارد آورد چنانچه صاحبش در حفظ حيوان كوتاهى كرده باشد ضامن جنايت است، و اگر آن ديگرى به حيوان اين حمله كرده باشد و حيوان اين بر حمله كننده جنايتى وارد آورد آن جنايت هدر است البته اين در فرضى است كه حيوان حمله كننده داخل محل نگهدارى آن ديگرى شده باشد.

٦٩- اگر كسى با اجازه قومى داخل بر آنان شود و سگ آنان وى را زخمى كند آن قوم ضامن هستند، و اگر بدون اذن آنها داخل شده ضامن نيستند، چه سگ قبلًا در آن محل حاضر بوده يا بعد از داخل شدن وى حاضر شده باشد، و چه صاحبان خانه بدانند سگشان مهمان را مى‌گزد يا ندانند و اگر در بيرون محل مذكور كسى را زخمى كند چنانچه در روز باشد صاحبش ضامن است و اگر در شب باشد ضامن نيست.

٧٠- كسى كه سوار بر مركب است ضامن هر چيزى است كه مركب آن را با دستهايش- نه با پاهايش- تلف كند و بعيد نيست هر چيزى هم كه با سر و سينه‌اش تلف كند ضامن بوده باشد زيرا ملاك استناد جنايت به كوتاهى آنها است، و اگر پشت و رو سوار شده باشد ضامن هر چيزى است كه حيوان با پاهايش تلف كند- نه با دستهايش- و