همه جا آتش بلند است. در این آتش به روح مردم زدن و روح مردم را آتش زدن، آن کسی که آدم روحش را آتش می‌زند آتش را از کجا احساس می‌کند؟ از بالای روحش؟ از پایین روحش؟ از دست راست یا چپ؟ از همه جا، سراپای روحش غرق در آتش تو می‌شود. تجسم این آتش در آخرت این است که تو خودت در چنین آتشی گرفتار می‌شوی.

فی عَمَدٍ مُمَدَّدَةٍ در میان پایه‌های کشیده شده. کأ نّه تجسمِ این است که در یک فضایی عمودها و سقفهایی باشد، عمودهای بلند و کشیده‌شده‌ای، و این فرد را محکم بسته‌اند و در همین وسطها گرفتار است، نه از این طرف راه بیرون شدن دارد و نه از آن طرف.

پس ببینید این همز و لمز، این عادت بدِ عیابی و بدگویی کردن از مردم، از نظر قرآن چه عیب بزرگی است! واقعا هم وقتی انسان دقت کند می‌بیند این یک بیماری عجیبی است. انسان چقدر باید بیمار باشد که از رنج دادن مردم لذت ببرد؟! چون لذت بردن، تغذیه است ولی تغذیه روح. آدم از هر چیزی که لذت می‌برد (البته لذتهای روحی) روحش دارد تغذیه می‌کند، یعنی درست مانند غذایی جذب روحش می‌شود. آدمی که غیبت می‌کند و از غیبت کردنِ خودش لذت می‌برد، همین آزار رساندنها درست مثل غذا خوردن که جذب بدن می‌شود جذب روح می‌شود منتها فرقش این است که بدن از یک طرف تحلیل می‌برد از طرف دیگر جذب می‌کند ولی روح دیگر چیزی را تحلیل نمی‌برد، مرتب جذب می‌کند. انسان چقدر باید بدبخت و بیچاره باشد که از آزار رساندن به مردم، از بردن آبروی مردم، از شکستن حیثیت و شخصیت مردم لذت ببرد و تغذیه کند!

تذکر و انتقاد غیر از عیب‌جویی است

ولی این مطلب غیر از مسئله تذکر است که در شرایط خاصی حتی خود غیبت کردن جایز و بلکه مستحب می‌شود و احیانا ممکن است واجب بشود، در مواردی که وسیله‌ای است برای امر به معروف و نهی از منکر. ولی بَلِ الاِْنْسانُ عَلی نَفْسِهِ بَصیرَةٌ [١] خود انسان بهتر می‌داند که آن وقتی که در یک جایی ]تذکر می‌دهد و انتقاد می‌کند و عیب دیگری را می‌گوید آیا از این کار لذت می‌برد یا قصد اصلاح دارد.[ مثلا اگر کسی گناهی را مرتکب می‌شود و از هیچ راهی نمی‌شود او را منصرف کرد و راهش منحصر شده به اینکه باید به مردم گفت، مخصوصا اگر گناه گناه اجتماعی باشد، راهش منحصر است به این که به مردم گفته شود. مثل اینکه در مورد ظالم قرآن می‌فرماید: لا یحِبُّ اللهُ الْجَهْرَ بِالسّوءِ مِنَ الْقَوْلِ اِلّا مَنْ ظُلِمَ[٢] خداوند دوست نمی‌دارد کسی درباره افراد بدگویی کند

[١] . قیامة / ١٤.

[٢] . نساء / ١٤٨.