تا موقع حشر و نشر اشاره شد و بعد (بنا بر ظاهر آیه) فرمود: پس انسان لازم است در طعامها و آنچه که در طبیعت مایه تغذیه اوست فکر کند[١] ، حال می‌فرماید: اَنـّا صَبَبْنَا الْماءَ صَبّآ. آیا دقت نمی‌کنند که ما چگونه آب را به نوع خاصی (یعنی قطره قطره) می‌ریزیم (ریختیم)؟! و بعد زمین را طوری خلق کرده‌ایم که شکافته می‌شود و آبها را در خودش جذب می‌کند؟! (اگر تمام زمین مثل یک کوهستان سخت بود، هرچه باران می‌بارید در خودش جذب نمی‌کرد.)

در اینجا بعضی از مفسرینِ به اصطلاح جدید، آیه را به معنی دیگری حمل کرده‌اند که فی‌حدّ ذاته معنی بعیدی نیست. می‌گویند: در اینجا جریان دائمی آمدن بارانها و رویش گیاهان مقصود نیست؛ به این قرینه که فرموده : اَنـّا صَبَبْنَا الْماءَ صَبّآ (ما آب را به نوع خاصی ریختیم) و نفرموده : اَنـّا نَصُبُّ الْماءَ (ما آب را می‌ریزیم)، و همچنین در آیه بعد می‌فرماید: ثُمَّ شَقَقْنَا الاَْرْضَ شَقّآ (سپس زمین را به نوع خاصی شکافتیم). می‌گویند: با توجه به نظریاتی (یا فرضیاتی) که امروزه برای علمای معرفة الارضی بر اساس اصول زمین‌شناسی حاصل شده است، این آیه اشاره دارد به بعضی از دوره‌هایی که بر کره زمین گذشته است، به این بیان که بعد از دوره‌های ابتدایی که زمین به صورت یک کره آتشین بوده و تدریجا سطح آن سرد شده و گازهایی که در اطرافش بوده به صورت بخارهایی درآمده، دوره‌هایی بر زمین گذشته است که از آن بخارها به طور سیل‌آسا و دائم بر روی زمین آب می‌ریخته. کره زمین که بعد از سرد شدن، بیشتر به صورت سنگهای خاصی بوده[٢] ، در اثر سالها و شاید میلیونها سال ریزش متوالی آب به این حالت درآمده است. در آیه «ثُمَّ شَقَقْنَا الاَْرْضَ شَقّآ» نیز مقصود شکافهایی است که در اثر این ریزشها پیدا شده، به صورتی که مثلا یک قسمت درّه شده و قسمت دیگری کوه، و خلاصه زمین به وضعهای خاصی درآمده است[٣] .

ولی تقریبا عموم مفسرین، این ریزش را به همین ریزش بارانهای متوالی ـ که الآن هم هست ـ حمل کرده‌اند.

فَاَنْبَتْنا فیها حَبّآ. در زمین دانه رویاندیم. اشاره است به چیزهایی که به صورت دانه در زمین به وجود می‌آید مثل گندم، جو، نخود و عدس.

وَ عِنَبآ وَ قَضْبآ. و انگور را و قضب را. در این آیه انگور را به اسم خاص ذکر کرده است با

[١] . به عبارت دیگر به غذا شناسی بپردازد. كسانی كه در این جهت تخصصی دارند می‌دانند كه در زمینه غذاشناسی كتابهای بسیاری تألیف شده؛ مثلا راجع به خواص میوه‌ها و سبزیها و یا راجع به انواع گوشتها و خواصیكه در آنها هست.

[٢] . در آن موقع به صورت خاك نبوده.

[٣] . بنا بر این تفسیر، معنی آیه فَأنْبَتْنا فیها حَبّآ چنین می‌شود: بعد از مدتها كه از این دوره‌ها گذشت، برای اولینبار، ما موجود زنده یعنی گیاهان را در زمین رویاندیم.