چیست؟[ فرمود: عِلْمُهُ الَّذی یأْخُذُهُ، عَمَّنْ یأْخُذُهُ[١] ؟ یعنی باید در علمی که می‌گیرد فکر کند که از کجا می‌گیرد و چه می‌گیرد؟ این حدیث می‌خواهد بگوید: انسان دو گونه طعام و غذا دارد و از دو راه فربه می‌شود و تغذیه می‌کند؛ یکی همین غذای جسمانی و ظاهری و حیوانی است که در این جهت، انسان مانند هر حیوانی است، منتها برخی حیوانها علفخوارند، برخی گوشتخوار و برخی دانه‌خوار، ولی انسان حیوانی است که در آنِ واحد هم علفخوار است، هم دانه‌خوار و هم گوشتخوار و در این جهت، مزیت دیگری بر حیوانات ندارد. در واقع چون هر حیوانی احتیاج به تغذیه دارد، انسان هم از آن جهت که حیوان است احتیاج به این نوع از تغذیه دارد. ولی انسان یک ظرفیت معنوی و روحی هم دارد که از آن نظر نیز تغذیه می‌کند و غذاهایی جذب روحش می‌شود. هرچه انسان یاد می‌گیرد، غذای روح اوست. هر علمی برای انسان، غذای روح است، بلکه هرچه انسان می‌بیند یا می‌شنود و در حافظه‌اش باقی می‌ماند، روح او از آن تغذیه می‌کند. به قول مولوی : آدمی فربه شود از راه گوش. یعنی غذای روحی از راه گوش وارد می‌شود و انسان از همین چاق می‌شود.

از طرف دیگر، همان طور که غذای حلال داریم و غذای حرام (از نظر شرعی)، غذای طبی داریم و غذای غیرطبی، غذای مسموم[٢] داریم و غذای غیرمسموم، افکار و اندیشه‌هایی که انسان در روحش جذب می‌کند، عینا همین گونه است. یعنی فکر و اندیشه‌ای این گونه است که وقتی وارد روح انسان می‌شود به او حیات می‌دهد و مثل بارانی که به زمینی مستعد ببارد، حیات‌بخش است و فکر و اندیشه دیگری این گونه است که وقتی وارد روح انسان شد، مثل یک غذای سمّی روح انسان را مسموم می‌کند. این که امروزه می‌گویند: «افکار مردم را مسموم کرده‌اند» اصلش درست است (کاری نداریم در چه موردی به کار می‌برند) یعنی اصل این مطلب که فکر انسان گاهی مسموم می‌شود و مزاج فکری او از تعادل خارج می‌شود، درست است.

اینجاست که اگر کسی حساب کند می‌بیند که تغذیه جامعه ما صد برابر مقداری که از نظر جسمانی خراب است، از نظر روانی خراب است. ما می‌گوییم: روغنها تقلّبی شده! گوشتها یخ‌زده و فاسد شده! یک زردچوبه سالم، یک فلفل سالم پیدا نمی‌شود! درست است؛ ولی شما نگاه کنید! رادیو و تلویزیون انسانها را تغذیه می‌کند؛ همچنین سینماها، فیلمها، روزنامه‌ها و نطقها. کتابهایی که انسان در طول عمرش می‌خواند، دائما از آنها تغذیه می‌شود. آنوقت شما ببینید در میان این تغذیه‌ها چه مقدارش تغذیه سالم و حیات‌بخش است و چه مقدارش تغذیه ناسالم و مسموم‌کننده

[١] . اصول كافی، ج ١، كتاب فضل العلم، باب النوادر، حدیث ٨ .

[٢] . انسان غذای مسمومی می‌خورد، بعد آن غذای مسموم جذب بدنش می‌شود و چقدر ناراحتی ایجاد می‌كند،مخصوصا اگر سمّش زیاد باشد و وارد خون شود، احیانا ممكن است مهلك باشد.