غیب وجود خودش یک حقیقت غیبی را احساس می‌کرد که با این حواس قابل احساس نبود. گاهی پیش می‌آمد در حضور جمع و در همان اتاقی که دیگران هم بودند حالت وحی به پیغمبر اکرم دست می‌داد، در واقع یک دنیای بزرگ در همان اتاق وجود داشت، ولی مگر کسانی که آنجا بودند درک می‌کردند؟! مثلا به چشمهایشان می‌دیدند؟! به گوشهایشان می‌شنیدند؟! آیات قرآن که بر پیغمبر اکرم خوانده می‌شد آیا افراد عادی دیگری که آنجا بودند اینها را احساس می‌کردند؟ نه. بله، اگر کسی می‌بود که او هم چشم باطن و گوش باطنش باز بود احیانآ او هم حس می‌کرد. در نهج‌البلاغه هست که امیرالمؤمنین علی (ع) می‌فرماید: وَ لَقَدْ جاوَرْتُ رَسولَ اللهِ (صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ) بِحِراءَ حینَ نُزولِ الْوَحْی[١] . در کوه حراء، من مجاور و همراه پیغمبر بودم و در اولین باری که وحی بر ایشان نازل شد من آنجا بودم و صدای ناله شیطان را در حین نزول وحی به پیغمبر شنیدم و بعد به حضرت عرض کردم: یا رسولَ الله من چنین صدایی را شنیدم. پیغمبر فرمود: بله، تو می‌شنوی آنچه من می‌شنوم و می‌بینی آنچه من می‌بینم اما تو پیغمبر نیستی. علی آنجا بود، چیزهایی می‌شنید و می‌دید. حال اگر یک فرد عادی آنجا می‌بود چیزی احساس نمی‌کرد. یا اگر در حین نزول وحی فرض کنید دستگاهی آنجا می‌بود و اشعه ایکس روی قلب و مغز پیغمبر می‌انداختند، آیا چیزی احساس می‌شد؟! اشعه ایکس هم بالاخره همین ماده را نشان می‌دهد، چیز دیگری را نشان نمی‌دهد. وحی غیب است، خدای متعال غیب مطلق و غیب الغیوب است. ملائکه همه غیب هستند. ملائکه وجود دارند. از جمله چیزهایی که به نص قرآن مجید یک نفر مسلمان باید به آن ایمان داشته باشد همین طور که به ذاتِ اَلله و به رُسُل و پیغمبران و به کتب آسمانی و به الیوم الآخر (روز قیامت) ایمان دارد، ایمان به ملائکه است. در بعضی آیات هست: کلٌّ آمَنَ بِاللهِ وَ مَلائِکتِهِ وَ کتُبِهِ وَ رُسُلِهِ[٢] . از جمله ایمان به جبرئیل ـ یعنی ایمان به اینکه یک حقیقتی به نام جبرئیل وجود دارد و آن غیب است و واسطه وحی به پیغمبر اکرم است ـ جزء ایمان است. اگر کسی بگوید من اسلام را قبول دارم ولی ملائکه را قبول ندارم، به نص قرآن مجید اسلامش اسلام نیست. ایمان به ملائکه جزء ایمان اسلامی است. همه چیزهایی که انسان به آنها ایمان می‌آورد چیزهایی است که جزء عالم شهادت نیست یعنی یک حقیقتِ غیبی برتر و بالاتر است که انسان باید فکرش را بیشتر بالا ببرد.

اینکه عرض می‌کنیم آیاتی که در مکه نازل شده است بیشتر ناظر به اصول است، مقصودم از «اصول» آن امور غیبی است که یک نفر انسان باید به آنها ایمان پیدا کند. خداوند متعال غیب

[١] . نهج‌البلاغه صبحی صالح، خطبه ١٩٢.

[٢] . بقره / ٢٨٥.