از سوره‌های مکیه قرآن است، و می‌دانیم که پیغمبر اکرم از همان ابتدا که مأمور شد به اینکه رسالت خودش را به مردم ابلاغ بفرماید و آیات اول سوره إقْرأ و آیات اول سوره یا ایها المدّثّر نازل شد (مخصوصآ سوره یا ایها المدّثّر: یا اَیهَا الْ مُدَّثِّرُ. قُمْ فَاَنْذِرْ برخیز، مردم را انذار کن، اعلام خطر کن. وَ رَبَّک فَکبِّرْ تکبیر پروردگار خودت را بلند کن، پروردگارت را به عظمت یاد کن، شعار الله اکبر بده، بتها را نفی کن. وَ رَبَّک فَکبِّرْ. وَ ثیابَک فَطَهِّرْ الی آخر) از همان اوایل که ایشان با شعار «قولوا لا اِلهَ اِلاَّ اللهُ تُفْلِحوا» دعوت خودشان را آغاز کردند، با مخالفت بت‌پرستان و مخصوصآ سران بت‌پرستان و به تعبیر قرآن «ألْمُکذِّبینَ اُولِی النَّعْمَةِ»[١] یعنی پولدارها و ثروتمندهای آنها مواجه شدند. بعد توضیح می‌دهیم که چرا قرآن بر این مطلب تکیه فرموده است. از همان اول با مخالفت شدید آنها مواجه شدند؛ و این‌گونه اشخاص، می‌بینید که اولین حربه‌شان تهمت زدن و نسبتهای ناروا دادن است که این چه می‌گوید؟! دیوانه شده، کلّه‌اش خراب است، جن زده شده است. آن یکی می‌گوید این سحر و جادو می‌کند، یک آدم جادوگر است، از این جور حرفها. این است که به پیغمبر اکرم دستور می‌دهد: وَاصْبِرْ عَلی ما یقولونَ خیلی حرفهای ناشایسته به تو می‌گویند، صبر داشته باش بر آنچه آنها می‌گویند، خویشتندار باش، تحمل کن. وَ اهْجُرْهُمْ هَجْرآ جَمیلا از آنها دوری گزین، دوری گزیدن زیبایی.

جمله «وَ اصْبِرْ عَلی ما یقولونَ» معلوم است، امر به تحمل است: این زجرها و ناراحتیها را تحمل کن. جمله دوم: وَ اهْجُرْهُمْ هَجْرآ جَمیلا از آنها دوری بگزین ولی دوری گزیدن زیبایی. این «دوری گزیدن زیبایی» یعنی چه؟ این نظیر آن جمله‌ای است که در آیه دیگری هست راجع به مجادله، که می‌فرماید: اُدْعُ اِلی سَبیلِ رَبِّک بِالْحِکمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتی هِی اَحْسَنُ[٢] .

جمله «هجرت کن، از آنها دوری گزین، دوری گزیدن زیبایی» یعنی ضمن اینکه از اینها فاصله می‌گیری عکس‌العمل خشونت‌آمیزی نسبت به اینها نشان نده. مثلا وقتی که می‌بینی به تو بدگویی می‌کنند و فحش می‌دهند، به آرامی از آنجا رد شو، انگار نشنیده‌ای. و مفسرین گفته‌اند یعنی در عین اینکه از آنها دوری می‌گزینی، این دوری گزیدن تو مانع نصیحت و تبلیغ و ارشاد و هدایت آنها نشود. وقتی که می‌بینی این حرفها را می‌زنند اندکی خودت را کنار بکش ولی به یک شکل زیبایی.

شعری هست منسوب به امیرالمؤمنین علی(ع) که با مضمون این آیه خیلی نزدیک است. می‌فرماید :

[١] . مزّمّل / ١١.

[٢] . نحل / ١٢٥.