اصطلاح فارسی خیلی فرق می‌کند. در زبان فارسی اگر به کسی بگوییم «قاری» یعنی یک مرده خور. وقتی می‌گویند فلان شخص قاری است یعنی کسی که در مجالس ختم می‌آید غلط یا درست یک قرآنی می‌خواند و یک پولی می‌گیرد یا سر جنازه مرده‌ها می‌نشیند قرائت می‌کند؛ در صورتی که قارئ یعنی کسی که قرآن را صحیح می‌داند و صحیح می‌خواند، کسی که علم قرائت و قرائت صحیح را می‌داند. آنوقت مقرئ یعنی کسی که قارئ می‌سازد، قاری ساز است.

گفتیم وقتی که آیات قرآن به وسیله جبرئیل امین بر پیغمبراکرم وحی می‌شد رسول اکرم کوشش داشت در حالی که اینها را می‌گیرد، نگه دارد؛ وحی است، امانت الهی است، کوشش داشت آنچه را که می‌گیرد فراموش نکند و لهذا گاهی وحی که نازل می‌شد هنوز وحی به پایان نرسیده شروع می‌کرد به جمله‌ها را تکرار کردن برای این که در خاطرش خوب ثبت شود. دو سه آیه نازل شد ـ که از جمله این آیه است ـ که خدای متعال تضمین کرد، فرمود تکرار نکن، زبانت در حین وحی حرکت نکند، ما تو را قارئ واقعی و صحیح قرآن می‌سازیم، ما مقری تو خواهیم بود یعنی ما تصرف تکوینی در تو می‌کنیم به طوری که آیات قرآن در ذهن تو آنچنان نقش ببندد که فراموشی در تو راه پیدا نکند و لهذا از این به بعد هر چه آیه قرآن نازل می‌شد خودبه خود ثبت ذهن پیغمبراکرم بود گو اینکه گاهی یک سوره بزرگ یعنی سوره‌هایی که از یک جزء بیشتر است ـ مثل سوره مائده ـ یکجا نازل می‌شد و دیگر مسئله نسیان مطرح نبود. این آیه نیز می‌فرماید ما تو را آنچنان قارئ و تالی قرآن می‌سازیم که فراموشی در تو راه پیدا نکند.

مشیت الهی عام است

بعد تعبیری دارد که اِلّا ما شاءَ اللهُ مگر مشیت الهی اقتضا کند. این تعبیر «اِلّا ما شاءَ اللهُ» در قرآن را که نظیرش در جای دیگر آمده است، در ابتدا دو جور می‌شود توجیه کرد که یکی از آندو صحیح است دیگری صحیح نیست. یکی اینکه در آینده مواردی خواهد آمد که ما خودمان می‌خواهیم تو فراموش بکنی. ولی مسلّم مقصود این نیست. مقصود چیز دیگر است و آن این است که در مواردی که خدای ]متعال وعده‌ای کرده است وعده او تخلف‌ناپذیر است ولی چنین نیست که از مشیت و اراده او خارج باشد.[[١] این یک نکته خیلی بزرگی در آیات قرآن است که اگر خدای متعال وعده‌ای کرد، شکی نیست که وَ مَنْ اَصْدَقُ مِنَ اللهِ قیلا[٢] ، وَ مَنْ اَوْفی بِعَهْدِهِ مِنَ اللهِ[٣] هیچ کس از خداوند وفاکننده‌تر به عهد خودش نیست، یعنی وعده الهی از ناحیه خداوند هرگز تخلف نمی‌پذیرد.

[١] . [حدود بیست ثانیه مطلب ضبط نشده است.]

[٢] . نساء / ١٢٢.

[٣] . توبه / ١١١.