مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤١٨ - آشنایی با قرآن (١٢)
مجموعه آثار اسـتاد شهید مطـهری، جلد ٢٨، ص: ٤١٨
بِلالُ الشَّیبِ فی فَوْدَیک نادی بِاَعْلَی الصَّوْتِ حَی عَلَی الذَّهابِ[١]
بلال مؤذن پیغمبر بوده. مؤذن آن کسی است که در ضمن اذان این جملات را میگوید: حی علی الصلاة، حی علی الفلاح، حی علی خیر العمل. بشتابید به نماز، بشتابید به فلاح... شَیب یعنی پیری، موی سفید. فَوْد، موهای این قسمت[٢] را میگویند که اغلب هم زودتر سفید میشود. بلال سیاه بوده و این مو سفید است و اینجا تشبیه ضد به ضد کرده. میگوید: بلال پیری، بلال موی سفید در این بلندی و در این مأذنه دو فود تو (مأذنه بالای سر تو) با صدای بلند فریاد میکشد: حَی عَلَی الذَّهابِ، حَی عَلَی الذَّهابِ. آماده رفتن، آماده رفتن؛ یک حرکت کن به سوی رفتن، یک حرکت کن به سوی رفتن.
وَ لَنِعْمَ دارُ مَنْ لَمْ یرْضَ بِها دارآ وَ مَحَلُّ مَنْ لَمْ یوَطِّنْها مَحَلّاً. میفرماید: دنیا چه خانه خوبی است، ولی برای کسی که قناعت نکرده
باشد به آن و خیال نکرده باشد که خانه فقط همین است و خانه دیگری نیست. دنیا چه خانه خوبی است ولی به شرط اینکه بدانی یک منزل از منزلهای توست. و خیلی بد است اگر تو منزلی را که باید از آن بروی با وطن اشتباه کنی. دنیا چه خانه خوبی است برای کسی که رضایت ندهد که این خانه، خانه همیشگی او باشد؛ چون رضایت دادن همان فریب و غرور است[٣] .
اشعار منسوب به امیرالمؤمنین و سید الشهداء
اشعاری است که هم به مولای متقیان حضرت علی (ع) منسوب است و هم به حضرت سیدالشهداء سلامالله علیه. (سید الشهداء در جریان سفر کربلا این اشعار را میخواندهاند. اگر این اشعار مال امیرالمؤمنین باشد، اشعار پدرشان را میخواندهاند و اگر نه، ممکن است انشاء خودشان باشد.) میفرماید :
وَ اِنْ تَکنِ الدُّنْیا تُعَدُّ نَفیسَةً فَدارُ ثَوابِ اللهِ اَعْلی وَ اَنْبَلُ
اگرچه دنیا خیلی نفیس و زیبا شمرده میشود، اما خانه پاداش الهی بسیار برتر، نبیلتر، عظیمتر و
[١] . [بیت اول این رباعی این است :اِلی مَ تَجُرُّ اَذْیالَ التَّصابیمَشیبُكَ قَدْ نَضا بُـرْدَ الشَّبـابِتا كی دست از كودكی بر نداری؟ موی سپید جامه جوانی از تنت بدر آورده.]
[٢] . [استاد معنی «فود» را با اشاره برای حضار بیان میكنند. در لغتنامه دهخدا «فود» را این گونه معنی كرده :بزرگتر و معظمتر موی متصل به گوش، كرانه سر.]
[٣] . مثل این كه انسان با قافلهای حركت كند و در منزلی منظره خوبی ببیند و آنجا را بپسندد در حالی كه میداندفردا كه قافله حركت كند نمیتواند اینجا بماند و به زور هم كه شده او را میبرند. اگر انسان با خیال راحتبگوید: ما برای همیشه اینجا هستیم، این یك غرور است، یك فریب و حماقت است.