تصورش هم نیست مگر اجمالا. ما فقط به اینها ایمان داریم ولی اصل حقیقت را انسان تا نرود که نمی‌تواند بفهمد مگر اولیای خدا که آنها نرفته هم البته می‌دانند و خبر دارند.

فَالسّابِقاتِ سَبْقآ پس آنها که از یکدیگر سبقت می‌گیرند، بر یکدیگر پیشی می‌گیرند. آن روحهایی که این می‌خواهد از آن جلو بیفتد، آن می‌خواهد از این جلو بیفتد؛ این از آن پیشی می‌گیرد، آن از این پیشی می‌گیرد. این سَبْح، این سباحت، این شناوری و این سبقت گرفتن و پیشی گرفتنی که گفته می‌شود، در آن عالم مظهر سباحت و پیشی گرفتنی است که در این دنیاست. کسانی که در این دنیا به سوی خدا به سرعت بالا می‌روند، کسانی که در این دنیا بر یکدیگر در خیرات پیشی می‌گیرند (فَاسْتَبِقُوا الْخَیراتِ)[١] و در دنیا مصداق اِسْتَبِقُوا الْخَیرات هستند یعنی یک کار خیر که پیش می‌آید او می‌خواهد زود این کار خیر را انجام دهد و دیگری می‌خواهد زود این کار خیر را او انجام داده باشد؛ سابِقوا اِلی مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّکمْ[٢] ؛ در یک جای دیگر دارد: وَ سارِعوا اِلی مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّکمْ[٣] ؛ با یکدیگر مسابقه می‌دهند و مسارعت دارند، این می‌خواهد از آن سرعت بگیرد، آن می‌خواهد از این سرعت بگیرد؛ اینهایی که در دنیا اینچنین مسارعه دارند و مسابقه در خیر و عمل صالح دارند، در آن دنیا هم به همین صورت ظاهر می‌شوند.

فَالْـمُدَبِّراتِ اَمْرآ سوگند به آن حقایقی که امور را تدبیر می‌کنند. مکرر این مطلب را گفته‌ایم : اگر از ما بپرسند که کیü روزی می‌دهد؟ می‌گوییم: خدا. کی وحی می‌فرستد؟ می‌گوییم: خدا. کی امور را تدبیر می‌کند؟ می‌گوییم: خدا. کی روحها را قبض می‌کند؟ خدا. همچنین اگر از ما بپرسند : آیا ملائکه روحها را قبض می‌کنند؟ می‌گوییم: بله. آیا ملائکه موکل بر روزی ما هستند؟ بله. ملائکه وحی می‌فرستند؟ بله. پس چطور اینها ]با هم سازگارند؟ [می‌گوییم: قرآن هردو را گفته. آیا اینکه هر دو را گفته، العیاذبالله تناقضی هست؟ ابدآ. خدای متعال این عالم را با نظام، تدبیر می‌کند. هر موجودی، هر مَلَکی، هر قدرتی، هر نیرویی هر کاری که می‌کند به اذن الهی و به اراده خداست، مظهر و مجرای مشیت الهی است. این یک نوع تفسیر بود. (دو تفسیری را عرض می‌کنیم که اکثر مفسرین گفته‌اند.)

تفسیر دیگر

نوع دیگر: بعضی گفته‌اند از اول وَ النّازِعات سوگند به همان مطلق ملائکه است نه فقط ملائکه‌ای که روحها را به سختی می‌کنند و ملائکه‌ای که آن روحهای دیگر را به سستی و آسانی و رفق

[١] . بقره / ١٤٨.

[٢] . حدید / ٢١.

[٣] . آل عمران / ١٣٣.