تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٦٤ - ١ - آغاز پرستش بتها
محققين بوده است . ما براى توضيح مختصر در اين مسئله مطالبى را به طور اختصار متذكر مى شويم :
١ - آغاز پرستش بتها :
اين پديده هم مانند ديگر پديده هاى انسانى ، تاريخى بس تاريك دارد و ما به تحقيق نمى دانيم پرستش بتهاى جامد از كى و روى چه عواملى شروع شده است هشام بن محمد كلبى آغاز و عامل بت پرستى اعراب را بقرار زير توضيح مى دهد : « موقعى كه اسماعيل فرزند ابراهيم عليه السلام در مكه ساكن شد ، براى او فرزندان زيادى به وجود آمد به حدى كه مكه را پر كردند و از گروه عماليق هر كس را كه در مكه بود بيرون كردند . شهر مكه براى اولاد اسماعيل تنگ بود ، ميان آنان دشمنىها و جنگها بروز كرد و بعضى از آنان بعضى ديگر را از آن شهر بيرون كردند و آنان بشهرهاى ديگر كوچ نمودند . چيزى كه باعث شد آنان بتها و سنگها را پرستش كنند ، اين بود كه هر كسى كه از مكه كوچ مى كرد سنگى از سنگهاى حرم را به جهت تعظيم و علاقهاى كه به مكه داشت با خود مى برد و در محل زندگى خود مى گذاشت و مانند كعبه به گردش طواف مى كرد ، مقصود آنان تبرك و اشتياق و محبت به خود مكه بوده است ، لذا زيارت بيت را ترك ننموده و مى آمدند و مطابق روش حج و عمرهء ابراهيم و اسماعيل عليه السلام حج و عمره را بجاى مى آوردند .
اين امر تدريجا به پرستش آن سنگها منتهى شد و علت اصلى كرنش به آن سنگها را كه فقط تعظيم و محبت كعبه بود فراموش كردند . » [١] اين موضوع را با اشخاص ذيل از كلبى نقل كردهاند :
ابو منصور جواليقى از ابو الحسين المبارك بن عبد الجبار از ابو جعفر محمد بن احمد بن مسلمه از ابو عبيد اله مرزبانى از ابو بكر احمد جوهرى از
[١] الاصنام - هشام بن محمد كلبى ص ٦ . .