تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٩٤ - آيه

روايت
آيا حركت با ابديت سازگار است ؟

« يا عِبادِيَ اَلَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ أَرْضِي واسِعَةٌ فَإِيَّايَ فَاعْبُدُونِ ٢٩ : ٥٦ » [١] اى بندگان من كه ايمان آورده‌ايد به تحقيق زمين من پهناور است ، مرا بپرستيد ) « وَأَمَّا اَلَّذِينَ كَفَرُوا فَيَقُولُونَ ما ذا أَرادَ الله بِهذا مَثَلًا ٢ : ٢٦ . » [٢] ( و اما كسانى كه كفر ورزيده‌اند مى گويند مقصود خداوند از اين مثل چيست ) روايت قلب المؤمن بين اصبعين من اصابع الرحمن يقلبه كيف يشاء » [٣] ( قلب مؤمن ميان دو انگشت از انگشتان خداوندى است . بهر طورى كه بخواهد آن را مى گرداند )

((١٠٦٢)) جنبش فانيم بيرون شد ز پوست جنبشم باقى است اكنون چون ازوست
آيا حركت با ابديت سازگار است ؟
در بدو نظر اين سؤال بسى شگفت انگيز مى نمايد ، زيرا حركت كه مفهوم خود را از هستىها و نيستىها متوالى و انتقال و خروج از قوه به فعل در مى يابد ، چگونه مى تواند با قدم و ابديت سازگار باشد ؟ بلكه بعضى از متفكرين از راه حركت در ماده راهى باثبات حدوث عالم باز كرده و خدا را با حدوث عالم اثبات مى كنند دو احتمال اساسى در بارهء مضمون بيت كه سازگارى حركت و بقاء را گوشزد مى كند ، وجود دارد كه ما به طور اختصار متذكر مى شويم :
احتمال يكم - اسناد حركت به ابديت از آن جهت باشد كه منشا و هدف آن از ابديت سرازير شده است مانند -

[١] سوره العنكبوت ، آيهء ٥٦ . .
[٢] سوره البقرة ، آيهء ٢٨ . .
[٣] مأخذ اين روايت در مجلدات گذشته ذكر شده است . .