تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣٣٥ - حقيقت جستجوى برين چيست ؟

حقيقت جستجوى برين چيست ؟
پديدهء روانى جستجوى برين اگر چه در كلمهء جستجو با ساير مطالبه و پى گيرىها شبيه مى باشد ، اما اين شباهت از مقولهء شباهتى است كه در انواع لذت نيز ديده مى شود ، چنان كه همهء انواع لذت در يك مفهوم بسيار عمومى كه از كلمه لذت بر مى آيد مشتركاند ولى انواع لذايذ مانند لذت يك خوراك لذيذ و لذت دادگرى بقدرى با هم متفاوتند كه گويى هيچ وجه اشتراكى با يكديگر ندارند . همچنين است مفهوم جستجو كه انواع واقعىاش بقدرى با يكديگر تفاوت دارند كه گويى انواع متباينى از پديده هاى روانى هستند . اصل آن مفهوم كه همهء جستجوها در آن شركت دارند همان است كه عرف عمومى درك مى كند ، ولى با يك توجه دقيق مى بينيم كه با نظر گرفتن موضوعى كه من در دنبال او مى گردد ، حقيقتى از جستجو وجود دارد .
مثلًا كودكى خودكار را مى جويد تا درسش را بنويسد ، اين جويندگى با نظر به انگيزه مكانيكى كودك براى نوشتن درس ، بدون علم به حقيقت خواستهء معلم و پدر و مادر و جامعه و خود مغز آينده كودك و بدون آگاهى به حقيقت چيزى كه مى نويسد ، نوعى از جويندگى ابتدايى است كه حتى براى خود كودك هم مطرح نيست .
در مقابل اين جويندگى ناچيز يك قاضى شرافتمندانه و آگاه ، واقعيت امر متهم را مى جويد .
اين جستجو از درون او مى جوشد و عامل اساسيش شخصيت او است ، حتى قوانين مقرره را هم مانند تماشاچى در كنار گذاشته و نمى گذارد آن قوانين ناخود آگاه در تعيين واقعيت امر متهم دخالت بورزند .
تفاوت ميان اين دو جستجو همان تفاوت ميان جزء ناچيزى از طبيعت و جوشيدن و شوريدن تمام سطوح شخصيت است .
بنا بر اين هر اندازه كه جويندگى به درون و اعماق آن مستند بوده باشد ، به همان