تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥٣١ - تفسير آيه كريمه كه و ما خلقنا السماوات و الارض و ما بينهما الا بالحق ، نيافريدمشان بهر همين كه شما مى بينيد بلكه به هر معنى و حكمت باقيه كه شما نمى بينيد آن را

آيه
توضيح
آيه « وَما خَلَقْنَا اَلسَّمواتِ وَاَلأَرْضَ وَما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ ١٥ : ٨٥ » [١] ( و ما آسمانها و زمين را نيافريدم مگر از روى حق ) .
اين مضمون در آيات زيادى وارد شده است :
« وَجَعَلْنا مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْناهُمْ فَهُمْ لا يُبْصِرُونَ ٣٦ : ٩ » . [٢] ( در پيش و پس آنان ( كسانى كه ايمان نمى آورند ) سدى قرار داده و ديده گان آنان را پوشانيديم ، آنان نمى بينند ) .
توضيح - بيت مربوط به اين آيه :

چون كه سد پيش و سد پس نماند شد گذاره چشم و لوح غيب خواند
در بارهء كسانى است كه به جهت تحصيل قدرت نظر در حقايق ، مى توانند پرده هاى تاريك و سدهاى غير قابل نفوذ كه ميان مردم معمولى و حقايق وجود دارد بر كنار كنند و بشكافند . مفهوم اين مضمون اين است كه خداوند متعال ميان مردم بىاعتناء به هستى و آرمانهاى آن ، و حقايق جاريه در هستى سد محكمى برقرار نموده است . » وَأَنْ لَيْسَ لِلإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى . وَأَنَّ سَعْيَه سَوْفَ يُرى ٥٣ : ٣٩ - ٤٠ » . [٣] ( و نيست براى انسان مگر كوششهايش و تحقيقا او كوشش يا نتيجهء آن را خواهد ديد ) .

[١] سوره حجر ، آيهء ٨٥ . .
[٢] سوره يس ، آيهء ٩ . .
[٣] سوره النجم ، آيهء ٣٩ و ٤٠ . .