تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣٦١ - تفسير ابيات

« يا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا اَلْخَمْرُ وَاَلْمَيْسِرُ وَاَلأَنْصابُ وَاَلأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ اَلشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوه لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ٥ : ٩٠ » [١] ( اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ، جز اين نيست كه شراب و قمار و نصب كردن بتها براى عبادت و ازلام پليد و از اعمال شيطانى است ، از اين امور پليد بپرهيزيد شايد رستگار شويد . ) [٢] در اين آيه مانند آيهء فوق كه گناه را عمومى بيان كرده بود ، پليد بودن مى خوارى را به طور عمومى فرموده است ، به اضافهء اين كه بقرينهء عمومى بودن پليدى قمار كه در هر دو آيه وجود دارد و انصاب و ازلام كه در آيهء دوم آمده است خود شاهد همين معنى است كه متذكر شديم .
تفسير ابيات پرتو فوق العادهء جذبه پيامبر صلى الله عليه و آله در آن كودن احمق منعكس گشته او را مست نمود ، و از نشاطى كه باو دست داده بود ، سخن زياد مى گفت و از ادب دور افتاد و به خبط و كلافه شدن دچار گشت .
اين طور نيست كه پديدهء بىخودى در همه اشخاص ايجاد شر نمايد ، بلكه « بىادب را بىادبتر مى كند » كسى كه به حالت بىخودى مى رسد ، اگر خردمند باشد نكو فر و اگر بد خوى باشد احمقتر و بدتر مى شود . كاسهء بىخودى به آدم عاقل ، عقل مى آورد و انس احمق را از عقل مى كاهد . به طور كلى -
بىخود از مى با ادب گردد تمام با خود از مى بىادب گردد مدام
بنا بر اين ، پس چرا شراب را براى همه حرام كرده‌اند ؟ براى اين كه اغلب مردم بىعقل و در خود حيوانىشان غوطه ورند و چون همواره حكم با نظر به اغلب افراد وضع مى شود ، لذا شراب براى عموم حرام شده است . [ رجوع شود به نقد و تحليل . ]

[١] سوره المائدة ، آيهء ٩٠ . .
[٢] براى تفسير از لام رجوع شود به تفسير آيهء سوم از سوره مائده . .