المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٤٣ - دوم از نواسخ حروف مشبهة بليس(ما - لا - لات - ان)

بخبر داده است، در جمله اوّل « شيئ » اسم آن و « باقيا » خبرش بوده و در جمله دوّم « وزر » اسم و « واقيا » خبر آن است و همانطوريكه ملاحظه مى‌شود هردو شرط در ايندو موضع مراعات گرديده.

مصنّف در كتاب شرح تسهيل همچون ابن جنّى اجازه داده كه « لاء » در اسماء معرفه نيز عمل كند مانند قول قيس بن عبد اللّه در مرثيه پسر و برادرش:

يعنى: دوستى آن محبوبه در اصل دل جاى گرفت در حاليكه من غير او را نميخواهم و در حبّ و دوستى وى سستى و سهل‌انگارى نمى‌كنم.

شاهد در كلمه « لا » است كه در جمله « لا انا باغيا» اسمش يعنى « انا » معرفه مى‌باشد.

و غالبا خبر « لا » حذف مى‌شود مانند قول سعد بن مالك:

يعنى: هركس از آتش آن جنگ روى بگرداند، پس من پسر قيس هستم كه زوالى براى من نيست.

شاهد در كلمه « لا » است كه خبرش حذف شده و تقدير آن: لا براح لى مى‌باشد.

سپس مصنّف گويد:

و گاهى دو كلمه « لات » و « ان » همين عمل (يعنى عمل ليس) را بعهده مى‌گيرند.

شارح گويد:

كلمه « تلى » يعنى « تتولى » بعهده مى‌گيرد و عمل مينمايد.

و كلمه « لات » همان « لا » بوده كه بعقيده مشهور تاء تأنيث بآن اضافه شده.

و لفظ « ان » بكسر همزه و سكون نون همان حرف نافيّه مى‌باشد.

و مقصود مصنّف از « ذا العمل» عمل ليس يعنى رفع باسم و نصب‌