المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩١٩ - شروط مفعول له

بين نميباشد چنانچه در مثال « لزهد ذا قنع» كلمه « زهد » واجد تمام شروط سه‌گانه هست ولى معذلك با لام حرف جرّ استعمال شده است پس معلوم ميشود دخول جارّ با وجود شروط جائز است و بايد توجّه داشت كه جواز دخول جارّ برمفعول له با وجود شروط داراى اقسامى است كه مصنّف در عبارات آتيه بآنها اشاره نموده است.

قوله: ما فعل لاجله فعل مذكور: ضمير در « لاجله » به ماء موصوله راجع بوده و كلمه « فعل مذكور» نائب فاعل است براى « فعل ».

قوله: حالكونه مفعولا له: ضمير در « حالكونه » به « المصدر » راجع است.

قوله: ابان: يعنى اظهر (آشكار كند).

قوله: و هو بما يعمل فيه: ضمير « هو » و « فيه » به مفعول له راجع هستند.

قوله: و هو الفعل: ضمير « هو » به ما يعمل فيه راجع است.

قوله: ان شرط ممّا ذكر: يعنى ان شرط من الشّروط المذكور.

قوله: فاجرره باللّام: ضمير منصوبى در « اجرره » به مصدر راجع است.

قوله: و هو من و فى: ضمير « هو » به ما يفهم التّعليل راجع است.

قوله: كلّما ارادو ان يخرجوا الخ: آيه (٢٢) از سوره حجّ.

قوله: ثمّ جواز ذلك: مشار اليه « ذلك » عدم امتناع جرّ با وجود شروط مى‌باشد.

متن: «٣٠١»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

قلّ: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، ثلاثى مجرّد، مضاعف، از باب ضرب، يضرب، لازم، معلوم، مبنى.