المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٨٧ - موارد جواز فتح و كسر همزه

( بهترين گفتار من اينستكه مى‌گويم مى‌ستايم پروردگارم را).

شاهد در « انّى » است كه همزه‌اش را مى‌توان به دو وجه خواند زيرا خبر است از « خير القول» و خبر « انّ » نيز « احمد » است كه قول بوده و فاعل هردو « خير القول و احمد» ضمير متكلّم وحده مى‌باشد.

بايد توجّه داشت كه جواز كسره بنابراين است كه جمله « انّى احمد اللّه» خبر از « خير القول» باشد و جواز فتحه باين لحاظ است كه تقدير عبارت « خير القول حمد اللّه» مى‌باشد.

سپس شارح مى‌گويد:

و همچنين دو وجه جائز است در جائيكه « انّ » در محلّ تعليل واقع شود مانند فرموده حقتعالى:

انّا كنّا ندعوه من قبل انّه هو البرّ الرّحيم.

( بدرستيكه، از پيش خدا را خوانده و پرستش نموديم، او بربنده‌گانش نيكخواه و مهربان است).

شاهد در « انّه هو البرّ الرّحيم» بوده كه در موضع تعليل قرار گرفته لذا در همزه‌اش دو وجه جايز مى‌باشد.

قوله: كتب ربّكم على نفسه الرّحمة الخ: آيه (٥٤) از سوره انعام.

قوله: فى كلّ موضع وقعت فيه انّ الخ: ضمير در « فيه » به موضع برمى‌گردد.

قوله: و خبرها قول الخ: ضمير در « خبرها » به انّ راجع است.

قوله: اذا وقعت فى موضع التّعليل: ضمير در « وقعت » به انّ برمى‌گردد:

قوله: نحو انّا كنّا ندعوه من قبل‌ الخ: آيه (٢٨) از سوره طور.

متن: «١٨٣»