المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٨٠ - تعليق و موارد آن

بدين ترتيب آنرا بر « علم » حمل كرده باشى زيرا هردو در معنا با هم متماثل و متشابه هستند چه آنكه رؤياى در خواب همچون علم ادراك با باطن مى‌باشد مانند آنچه در قول عمرو بن قراض باهلى آمده:

يعنى: در خواب ديدم ايشانرا هم‌سفر و رفقاى خود تا آنكه دور شد شب و منقطع شد منقطع‌شدنى.

شاهد در « ارى » است كه بمعناى ديدن در خواب بوده و دو مفعول گرفته يكى « هم » و ديگرى « رفقتى ».

و نيز مانند « علم » آنرا مورد تعليق و الغاء قرار بده در صورتيكه شروط نامبرده ايندو فراهم باشد.

قوله: و اللّه اخرجمن من بطون امّهاتكم: آيه (٧٨) از سوره نحل.

قوله: و ما هو على الغيب بظنين: آيه (٢٤) از سوره تكوير.

مؤلّف گويد:

كلمه « ظنين » در برخى از قراءات با ضاد بمعناى بخيل قرائت شده و در بعضى ديگر از آنها با ظاء بمعناى تهمت‌زننده آمده و قرائت دوّم در اينجا مراد مى‌باشد.

قوله: و انصب به: ضمير در « به » به « رأى » راجع است.

قوله: حملا له عليه: ضمير در « له » به « رأى » راجع بوده و در « عليه » به علم برمى‌گردد.

قوله: لتماثلهما فى المعنى: ضمير تثنيه به رأى و علم راجع مى‌باشد.

قوله: و علّقه و الغه الخ: ضمائر مفعولى در « علّقه » و « الغه » به « رأى » برمى‌گردند.

متن: «٢١٦»