المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٧٧ - موارد لزوم فتح و كسر همزه«ان»

الف: آنكه « ان » در محلّ فاعل واقع شده باشد مانند فرموده حقتعالى: او لم يكفهم انّا انزلناه‌

شاهد در « انّا انزلناه» است كه چون در تأويل « انزالنا » بوده و فاعل براى « لم يكفهم» مى‌باشد مى‌بايد همزه‌اش را مفتوح خواند.

ب: آنكه « ان » در محلّ نائب فاعل واقع شده باشد مانند فرموده حقتعالى: قل اوحى الىّ انّه استمع نفر من الجّن‌

شاهد در « انّه استمع نفر من الجّن» است كه چون در تأويل « استماع نفر من الجنّ» بوده و نائب فاعل براى « اوحى » مى‌باشد بايد همزه‌اش را مفتوح خواند.

ج: آنكه « ان » مفعول غير محكيّه باشد يعنى مفعول براى غير قال قرار گيرد مانند فرموده حقتعالى:

انّى بارى فى المنام انى اذبحك‌

شاهد در « انّى اذبحك» مى‌باشد كه چون در تأويل « ذبحى ايّاك» است و مفعول براى « ارى » قرار گرفته مى‌بايد همزه‌اش را مفتوح خواند.

د: آنكه « ان » در محلّ مبتداء واقع باشد مانند فرموده حقتعالى: و من آياته انّك ترى الارض خاشعة

شاهد در « انّك ترى الارض» است كه چون در تأويل « رؤيتك الارض خاشعة» بوده و مبتداء قرار گرفته بايد همزه‌اش را مفتوح خواند.

ه: آنكه « انّ » خبر از اسم معنى قرار گرفته باشد مشروط باينكه اسم مزبور غير از « قول » باشد مانند: اعتقادى انّه فاضل.

شاهد در « انّه فاضل» است كه چون در تأويل « فضله » بوده و خبر است از « اعتقادى » بايد همزه‌اش را مفتوح خواند.

و: آنكه مجرور باشد مانند آنچه در كلام امير المؤمنين عليه السّلام آمده:

شاهد در « بانّ سهام الموت» است كه چون در تأويل « نفوذ سهام‌