المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٢٧ - تساوى وصف با فعل در باب اشتغال

باء: حرف جارّ، عامل، مبنى.

نفس: اسم، مجروب به باء، متعلّق به « علقه » ، مضاف.

الاسم: اسم، معرّف بالف و لام، مضاف اليه، موصوف.

الواقع: صفت براى « الاسم ».

[تساوى وصف با فعل در باب اشتغال‌]

ترجمه:

و علقه‌اى كه بواسطه تابع پيدا ميشود همچون علقه‌اى است كه بواسطه نفس اسم حاصل گردد.

شرح عربى:

( و سوّ فى ذا الباب وصفا اذا عمل بالفعل) فيما تقدّم (ان لم يك مانع حصل) نحو « ازيدا انت ضاربه الآن او غدا»، بخلاف الوصف غير العامل كالّذى بمعنى الماضى او العامل غير الوصف كاسم الفعل او الحاصل فيه مانع كصلة الالف و اللّام.

( و علقة حاصلة بتابع) للاسم الشّاغل للفعل (كعلقة) حاصلة (بنفس الاسم الواقع) الشّاغل للفعل، فقولك « ازيدا ضربت عمروا و اخاه» كقولك « ازيدا ضربت اخاه»، و شرط فى التّسهيل ان يكون التّابع عطفا بالواو كما مثّلناه او نعتا ك « ازيدا رأيت رجلا محبّه» و زاد فى الارتشاف ان يكون عطف بيان ك « ازيدا ضربت عمروا اخاه».

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

در اين باب وصفى را كه صاحب عمل است با فعل مساوى قرار بده مشروط باينكه مانعى در بين نباشد. شارح گويد:

مقصود اينستكه در باب اشتغال وصفى كه عامل ميباشد همچون اسم فاعل در تمام آنچه گفته شد با فعل مساوى است يعنى وصف مزبور نيز بواسطه عمل در ضمير اسم سابق از عمل كردن در آن روى مى‌گرداند مشروط باينكه مانعى از اين امر در بين نباشد مانند:

أزيدا انت ضاربه الآن او غدا (آيا شما الآن يا فردا زننده زيد هستيد).