المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٠٦ - اقسام حال

١- حاليكه جامد و غير مؤوّل بمشتقّ باشد مانند:

هذا مالك ذهبا (اينست مال تو در حاليكه طلا مى‌باشد).

٢- حاليكه مؤكّد عاملش باشد مانند:

ولىّ مدبرا (پشت كرد در حاليكه پشت‌كننده بود).

٣- حاليكه عاملش برتجدّد صاحبش دلالت كند مانند:

خلق الانسان ضعيفا (انسان آفريده شد در حاليكه ناتوان است).

ب: حال باعتبار دوّم بردو قسم است: مقصوده و موطئه.

حال مقصوده: آنستكه ذاتا مقصود و مراد باشد مانند:

جاء زيد راكبا (زيد آمد در حاليكه سواره بود).

حال موطئه: آنستكه آنرا مقدّمتا براى ذكر امر ديگرى آورده باشد مانند:

فتمثّل لها بشرا سويّا (پس جبرئيل براى مريم متمثّل شد در حاليكه بشرى بود مستقيم القامه و متعارف).

شاهد در « بشرا » است كه مقدّمتا براى ذكر « سويّا » آورده شده.

ج: حال باعتبار سوّم برسه قسم است: مقارنه، مقدّره و محكيّه.

حال مقارنه: آنستكه زمانش با زمان عامل مقارن باشد مانند:

هذا بعلى شيخا (اينست شوهر من در حاليكه پيرمرد است).

حال مقدّره: آنستكه زمان آن آينده باشد مانند:

مررت برجل معه صقر صائدا به غدا (گذشتم برمردى كه با او بازى بود در حاليكه فرداى آن با باز شكار مى‌كرد).

حال محكيّه: آنستكه زمان آن گذشته باشد مانند:

جاء زيدا مس راكبا (آمد زيد ديروز در حاليكه سواره بود).

د: حال باعتبار چهارم بردو قسم است: مبيّنه و مؤكّده.

حال مبيّنه كه بمؤسّسه نيز ناميده ميشود آنستكه معنايش از كلام قبل استفاده نشود مانند: جاء زيد راكبا.

حال مؤكّده: آنستكه معنايش از كلام قبل استفاده گردد و آن برسه‌