المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٨٦ - افعال ناقصه

متبعة: بصيغه اسم فاعل، خبر است براى « هذى الاربعة».

ترجمه:

ظلّ، بات، اضحى، اصبح، امسى، صار، ليس، زال، برح، فتئ و انفكّ تمام مانند « كان » مى‌باشند.

و اينچهار فعل اخير (زال، برح، فتئ و انفك) يا بدنبال شبه نفى آمده و يا بعد از نفس نفى واقع مى‌شوند.

متن: «١٤٦»

تجزيه و تركيب‌

واو: حرف عاطف.

مثل: بمعناى مماثل و مانند، صفت مشبهه، مضاف، خبر مقدّم.

كان: مضاف اليه.

دام: مبتداء مؤخّر.

مسبوقا: اسم مفعول، حال است براى « دام ».

باء: از حروف جارّه.

ما: مجرور به « باء » ، جارّ و مجرور متعلّق به « مسبوقا » مى‌باشد.

كاف: از حروف جارّه و مجرورش كه « قولك » باشد حذف شده.

اعط: فعل امر، ضمير مستتر در آن فاعلش مى‌باشد.

ما: مصدريّه. زمانيّه.

دمت: از افعال ناقصه، ماضى، و ضمير بارز اسمش مى‌باشد.

مصيبا: خبر براى « دمت ».

درهما: مفعول دوّم براى « اعط » و مفعول اوّلش محذوف است و تقدير كلام چنين است: اعط الفقير درهما ما دمت مصيبا.