المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩١٦ - شروط مفعول له

مصنّف گويد:

اگر مصدر معناى تعليل را اظهار و آشكار كند منصوب مى‌گردد در حاليكه مفعول له مى‌باشد مانند:

جد شكرا و دن.

شارح گويد:

كلمه در « مفعول له» در متن مصنّف منصوب است تا حال باشد و اينكه مصنّف گفت:

اگر مصدر معناى تعليل را اظهار و آشكار كند مقصود اينستكه علّت براى فعل باشد چنانچه در مثال:

جد شكرا (جود و بخشش كن بعلّت شكر) كلمه « شكرا » بيان مى‌كند كه علّت جود و بخشش كردن شكرگذارى است.

شروط مفعول له‌

مصنّف گويد:

مفعول له با آنچه در آن عمل مى‌كند از نظر وقت و فاعل بايد متّحد باشد:

شارح گويد:

شرط منصوب شدن مفعول له سه چيز است:

الف: آنكه مصدر باشد.

ب: آنكه با عاملش از نظر زمان متّحد باشد.

ج: آنكه با عاملش از حيث فاعل متّحد باشد.

مانند: مثال گذشته يعنى: جد شكرا.

در اينمثال كلمه « شكرا » اوّل مصدر بوده و ثانيا با عاملش يعنى « جد » از حيث زمان و فاعل متّحد است.

يعنى زمان « جد » حال است و زمان « شكرا » نيز حال مى‌باشد، فاعل‌