المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩١٨ - شروط مفعول له

« انت » بوده و فاعل مصدر متكلّم مى‌باشد.

مصنّف در شرح كافيه گفته است:

اگر كلمه‌اى كه با آن قصد بيان تعليل شدده مصدر نباشد سزاوار است آنرا با لام يا كلمه‌اى كه قائم‌مقام آنست بياوريم مانند:

سرى زيد للماء (زيد در شب حركت نمود براى آب).

شاهد در « للماء » است كه مفعول له بوده منتهى چون مصدر نيست با لام جارّه استعمال گرديده.

و همچنين است: سرى زيد للعشب (زيد در شب حركت نمود براى گياه).

و نيز مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده:

كلّما ارادوا ان يخرجوا منها من غمّ‌ ( هرزمانيكه قصد كردند بجهت حزن و اندوه از آن خارج گردند).

شاهد در « من غمّ» است كه مفعول له بوده و چون مصدر نيست با « من » جارّه كه قائم‌مقام لام است استعمال گرديده.

و همچنين مانند:

انّ امرئة دخلت النّار فى هرّة حبستها.

( همانا زنى داخل در آتش شد بجهت گربه‌اى كه حبسش كرده بود).

شاهد در « فى هرّة» است كه مفعول له بوده و چون مصدر نيست با « فى » جارّه كه قائم‌مقام لام تعليل است آمده.

سپس مصنّف گويد:

و با وجود شروط جرّ ممتنع نيست مانند: لزهد ذا قنع.

شارح گويد:

مقصود اينستكه توهّم نشود مجرور شدن مفعول له با لام يا من و يا فى تنها در صورت نبودن شروط است بلكه بايد بگوئيم اگرچه شروط فراهم بوده و در مفعول له جمع باشند ولى معذلك هيچ امتناعى از مجرور شدن مفعول له در