المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٩٥ - برخى از احكام«ان» مكسوره

ابتدائيّت برسرش درآيد).

و همچنين صحيح نيست گفته شود:

انّ زيدا لطعامك لآكل.

( شاهد است براى آنجائيكه لام برسر معمول متوسط درآمده لذا دخولش برسر خبر ديگر صحيح نيست).

و امّا دخولش برسر ضمير فصل مانند فرموده حقتعالى:

انّ هذا لهو القصص الحقّ.

( بدرستيكه اين داستان حقيقتا سخن حق و راستى است).

شاهد در « لهو » است كه « لام ابتدائيّت» برسر ضمير فصل درآمده.

وجه تسميه ضمير فصل باين نام آنستكه چون بين صفت و خبر جدائى و فاصله مى‌اندازد مثلا در آيه شريفه بعد از توجّه بوجود ضمير « هو » بخوبى درمى‌يابيم كه « القصص » خبر است نه صفت براى « هذا ».

و امّا اينكه مصنّف گفت مورد سوّم آنجائى است كه قبل از اسم مدخول لام خبر حلول كرده باشد.

بايد بگوئيم دخول « لام » منحصر به آن نبوده بلكه اگر معمول خبر نيز حلول كرده باشد كافى است كه « لام » برسر اسم مزبور داخل گردد مشروط باينكه معمول خبر ظرف يا جارّ و مجرور باشد مانند فرموده حقتعالى:

انّ علينا للهدى‌ ( بدرستيكه برما است هدايت و راه يافتن).

يا مثل:

انّ فيك لزيد راغب (بدرستيكه در تو زيد رغبت و ميل دارد).

در مثال اوّل مورد شاهد « للهدى » است كه « لام ابتدائيّت» برسرش داخل شده و قبل از آن معمولش كه از قبيل جارّ و مجرور بوده حلول نموده و در مثال دوّم مورد شاهد « لزيد » مى‌باشد كه قبل از آن معمولش كه ظرف يعنى « فيك » است قرار گرفته.

قوله: و اخّرت الى الخبر: ضمير در « اخّرت » به لام راجع است.