المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٩٦ - عامل مفعول مطلق

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

آنچه براى تأكيد است هميشه بايد مفرد بيايد ولى غير آنرا مى‌توان تثنيه و جمع و مفرد آورد.

شارح گويد:

شرح كلام مصنّف اينستكه:

مفعول مطلقى كه مؤكّد عاملش مى‌باشد واجب است هميشه بصيغه مفرد ذكر شود زيرا بمنزله تكرار فعل بوده و فعل هيچگاه تثنيه و يا جمع نميباشد و اساسا تثنيه و جمع از خصائص اسم است و اينكه فعل را گاهى به صيغه تثنيه يا جمع مى‌آورند بايد توجّه داشت كه در حقيقت فاعل آن تثنيه يا جمع است نه نفس فعل ولى غير آن يعنى مفعول مطلبى كه مبيّن عدد يا نوع عامل مى‌باشد را مى‌توان تثنيه يا جمع و يا مفرد آورد.

زيرا محذور يادشده در اينجا وجود ندارد:

سپس مصنّف مى‌گويد:

و حذف عامل مفعول مطلق تأكيدى را ممتنع بدان ولى در غير آن اگر دليل و قرينه‌اى باشد حذف جايز و متّسع است.

شارح گويد:

امّا علّت امتناع حذف عامل مفعول مطلق تأكيدى:

مصنّف در شرح كافيه گفته است:

وجه آن اينستكه:

اساسا غرض از آوردن اينقسم از مفعول مطلق تقويت عامل و تقرير معناى آن مى‌باشد و پرواضح است كه حذف عامل با اين غرض تنافى دارد.

فرزند مصنّف اينكلام پدر را نقض كرده و گفته است:

در مثال: سقيا و رعيا عامل مفعول مطلق تأكيدى حذف شده و در اصل:

سقاك اللّه سقيا و رعاك اللّه رعيا بوده و با اين مثال گفته والد و پدرم نقض مى‌شود.