المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٥٥ - سوم از نواسخ افعال مقاربه

و اتّصاله بها قليل نحو:

و قيل لا تتّصل به اصلا.

( و ترك ان مع ذى الشّروع وجبا) لانّه دالّ على الحال و ان للاستقبال (كانشاء السّائق يحدو) ان يغنّى للابل (و طفق) زيد يدعو و يقال طبق بالباء (كذا جعلت) انظم (و اخذت) اتكلّم (و علق) زيد يفعل، و زاد فى التّسهيل « هبّ ». قال فى شرحه: و هو غريب ك « هبّ عمرو يصلّى».

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

« حرى » مانند « عسى » بوده ولى خبرش حتما بايد به « ان » متّصل باشد.

شارح گويد:

مقصود اينستكه « حرى » با حاء بدون نقطه در بودن براى « ترجّى » و اميدوارى همچون « عسى » مى‌باشد ولى فرقى كه بين ايندو هست اينكه از مختصّات « حرى » آنستكه خبرش مى‌بايد به « ان » حتما متّصل باشد و هيچگاه از آن مجرّد نيست نه در شعر و نه در غير آن مانند:

حرى زيد ان يقوم (اميد است كه زيد بايستد).

شاهد در خبر « حرى » يعنى « ان يقوم» است كه با « ان » متّصل و مقرون آمده.

سپس مصنّف مى‌گويد:

اهل لسان در خبر « اخلولق » « ان » را لازم شمرده‌اند زيرا اينفعل مثل « حرى » است.

شارح گويد:

يعنى همانطورى كه « حرى » دلالت برترجّى دارد « اخلولق » نيز بر