المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٠٨ - حكم ماء كافه

و ان كلّا لمّا ليوفينّهم.

( بدرستيكه جملگى را حقتعالى بجزاى اعمالشان مى‌رساند).

شاهد در « كلّا » است كه اسم « ان » مخفّفه بوده و هم برفع قرائت شده تا « ان » ملغى و مهمل از عمل باشد و هم به نصب خوانده شده تا « ان » عمل كرده باشد.

مصنّف گويد:

در وقتيكه « انّ » مهمل از عمل گردد لام لازم است.

شارح گويد:

مقصود اينستكه: وقتى « انّ » مخفّف گرديد و در نتيجه از عمل كردن مهمل شد لازم است برسر خبرش لام ابتدائيّه درآيد تا بدينوسيله توهّم نشود كه « ان » نافيه است حال اگر « ان » از عمل مهمل نبود يعنى با اينكه نونش مخفّف شده و تنوينش را حذف كرده‌ايم به اسم نصب و به خبر رفع داده ديگر برسر خبرش لازم نيست لام درآوريم.

پس از آن مصنّف مى‌گويد:

و گاهى از آوردن لام مستغنى هستيم مشروط باينكه مراد متكلّم ظاهر و آشكار باشد.

شارح گويد:

ضمير در « عنها » به لام راجع بوده و كلمه « بدا » يعنى ظهر و حاصل آنكه:

گاهى با اينكه « ان » مهمل از عمل است از آوردن لام بى‌نياز مى‌باشيم و آن در جائى است كه مراد و مقصود متكلّم ظاهر و معلوم باشد مانند قول حكم بن حكيم نميرى:

يعنى: منم فرزند آنانكه از ظلم و ستم آل مالك كراهت داشتند و بدرستيكه قبيله مالك معدنهاى كرامت و بزرگوارى بودند.