المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٩٦ - فصل در بيان حكم«اعلم» و«ارى» و نظائر ايندو

من: جارّه.

هما: مجرور به « من » ، متعلّق به « الثان ».

كاف: حرف جارّ.

ثانى: اسم فاعل، مجرور بكاف، متعلّق باستقرّ، خبر، مضاف.

اثنى: مضاف اليه، مضاف.

كسا: مضاف اليه.

فاء: عاطفه، بمعناى ترتيب ذكرى « عطف مفصّل برمجمل».

هو: مبتداء.

با: حرف جارّ.

هاء: مجرور به باء، متعلّق به « اتّسا ».

فى: جارّه.

كلّ: مجرور به « فى » متعلّق به « اتّسا » ، مضاف.

حكم: مضاف اليه.

ذو: بمعناى صاحب، مضاف، خبر.

اتّسا: مصدر از باب افتعال، مضاف اليه.

ترجمه:

مفعول دوّم از « ارى » و « اعلم » همچون مفعول دوّم كسى مى‌باشد پس در هرحكمى كه براى آن هست براى آنها نيز ثابت مى‌باشد.

شرح عربى:

( و ان تعدّيا) اى رأى و علم (لواحد بلا همز) بان كان رأى بمعنى ابصر و علم بمعنى عرف (فلاثنين به توصّلا) نحو « اريت زيدا عمروا» و « اعلمت بشرا بكرا» و الاكثر المحفوظ فى علم هذه نقلها بالتّضعيف نحو «وعلّم آدم الاسماء كلّها» و نقلها بالهمزة قياسا على ما اختاره فى شرح التّسهيل من انّ نقل المتعدّى لواحد بالهمزة قياس لا سماع خلافا لسيبويه.

( و) المفعول (الثّانى منهما) اى من مفعولى ارى و اعلم المتعدّيين لهما