المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٦٤ - سوم از نواسخ افعال مقاربه

واو: عاطفه.

الكسر: معطوف به « الفتح ».

اجز: فعل، امر، متعدّى، ضمير فاعلى كه « انت » باشد در آن باستتار وجوبى مستتر است.

فى: جارّه.

السّين: مجرور به « فى » ، متعلّق است به « اجز » ، ظرف لغو.

من: جارّه.

نحو: مجرور به « من » متعلّق است به « اجز » ، مضاف.

عسيت: مضاف اليه براى « نحو ».

واو: عاطفه.

انتقاء الفتح: مضاف و مضاف اليه، نائب فاعل براى فعلى كه محذوف است و بقرينه « زكن » معلوم ميباشد.

ترجمه:

در سين « عسيت » هم فتحه و هم كسره را جايز بدان ولى فتحه اختيار ما مى‌باشد.

شرح عربى:

( بعد عسى) واخلولق» و (اوشك قد يرد غنى بان يفعل عن ثان فقد) و هو الخبر نحو « عسى ان يقوم»، فان و الفعل موضع رفع بعسى سدّ مسدّ الجزئين كما سدّ مسدّهما فى قوله تعالى:

«احسبالنّاس ان يتركوا»

هذا ما اختاره المصنّف من جعل هذه الافعال ناقصة ابدا و ذهب جماعة الى انّها حينئذ تامّة مكتفية بالمرفوع.

( و جرّدن) من الضّمير (عسى) و اخلولق و اوشك (او ارفع مضمرا بها اذا اسم قبلها قد ذكرا) فقل على التّجريد- و هو لغة اهل الحجاز-: « الزّيد ان عسى ان يقوما» و « الزّيدون عسى ان يقوموا» و على الاضمار « الزّيدان عسيا ان يقوما» و « الزّيدون عسوا ان يقوموا».