المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٧٧ - رأى اهل بصره و نظريه اهل كوفه

اظنّ: فعل و فاعل، صيغه متكلّم از فعل مضارع، مقول است براى قول محذوف.

واو: عاطفه.

يظنّانى: فعل و فاعل و مفعول، صيغه تثنيه از فعل مضارع، معطوف به « اظنّ ».

اخا: مفعول دوّم است براى « يظنّانى ».

زيدا: مفعول اوّل براى « اظنّ ».

واو: عاطفه.

عمروا: معطوف به زيدا.

اخوين: مفعول دوّم براى « اظنّ ».

فى: جارّه.

الرّخا: مجرور به « فى » ، متعلّق است به « يظنّانى ».

ترجمه:

مانند قولك شما كه مى‌گوئيد:

اظنّ و يظنّانى اخا زيدا و عمروا اخوين فى الرّخا.

يعنى: گمان مى‌كنم زيد و عمرو را دو برادر و آندو نيز مرا در رخاء دو برادر مى‌پندارند.

شرح عربى:

( و) لا تضمر بل (اظهر) مفعول الفعل المهمل (ان يكن ضمير) لو اضمر (خبرا) فى الاصل (لغير ما يطابق المفسّرا) بكسر السّين و هو المتنازع فيه بان كان مثنّى و الضّمير خبرا عن مفرد (نحو اظنّ و يظنّانى اخا زيدا و عمروا اخوين فى الرّخا) فاخوين تنازع فيه اظنّ لانّه يطلبه مفعولا ثانيا اذ مفعوله الاوّل زيدا، و يظنّانى لانّه، كما قيل، يطلبه مفعولا ثانيا، فاعمل فيه الاوّل و هو اظنّ و بقى يظنّانى يحتاج الى المفعول الثّانى، فلو اتيت به ضميرا مفردا فقلت « اظنّ و يظنّانى ايّاه زيدا و عمروا اخوين» لكان مطابقا للياء غير مطابق لما يعود عليه و هو