المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٧٩ - تعليق و موارد آن

ترجمه:

مصنّف گويد:

علم بمعناى عرفان و ظنّ بمعناى تهمت لازم است بيك مفعول متعدّى گردند.

شارح گويد:

مانند فرموده حقتعالى:

و اللّه اخرجكم من بطون امّهاتكم لا تعلمون شيئا.

( خداوند متعال شما را از شكم‌هاى مادرتان بيرون آورد در حاليكه چيزى را نمى‌دانيد).

شاهد در « تعلمون » است كه بمعناى « تعرفون » بوده و بيك مفعول متعدّى شده است.

و نيز مانند فرموده ديگر حقتعالى:

و ما هو على الغيب بظنين.

( نيست پيغمبر برآنچه بايشان وحى مى‌گردد تهمت زننده).

و همچنين است « رأى » بمعناى « ابصر » يعنى با چشم ديد يا رصاب الرية يعنى به شش و ريه زد و يا « رأى » كه از « الرّأى » مشتقّ مى‌باشد و نيز خال بمعناى تعهّد يا تكبّر و وجد بمعناى اصاب و امثال اين افعال چنين بوده يعنى بيك مفعول متعدّى مى‌شوند.

مصنّف گويد:

و به « رأى » كه از « رؤيا » مشتق است نسبت بده آنچه را كه به « علم » دومفعولى قبلا نسبت داده شد.

شارح گويد:

مراد مصنّف از « رويا » ديدن در خواب بوده و كلمه « انم » يعنى « انسب » و حاصل معنى اينستكه: به « رأى » كه از « رؤيا » يعنى خواب ديدن مشتق مى‌باشد نسبت بده آنچه را كه به « علم » در حاليكه طالب دو مفعول است نسبت داده مى‌شود، بنابراين بواسطه « رأى » دو مفعول را نصب بده تا