المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٣٦ - موارد لزوم الحاق تاء تأنيث بفعل

سپس شارح گويد:

آنچه گفتيم مقتضاى اطلاق كلام مصنّف در جمع مؤنّث مى‌باشد يعنى از ظاهر گفته وى اينطور استفاده كرديم كه وى حكم مذكور را در مطلق جمع مؤنّث جارى مى‌داند چه جمع مؤنّثى كه مفردش مذكّر بوده همچون « طلحات » كه جمع « طلحه » مى‌باشد و چه جمع مؤنّثى كه صيغه مفردش را تغيير داده باشند مانند « بنات » كه جمع « بنت » است و چه غير اينها همچون « هندات » كه جمع « هند » مى‌باشد.

و ابو على فارسى نيز رأيش همين است.

ولى مصنّف در كتاب تسهيل اينحكم را اختصاص داده به مؤنّثى كه مفردش مذكر بوده همچون « طلحات » يا صيغه مفردش را تغيير داده باشند مانند « بنات ».

امّا در غير ايندو صورت نظير « هندات » حكمش همان حكم مفرد بوده كه مى‌بايد فعل را حتما با تاء آورد و گفتن « قام الهندات» جايز نيست مگر در لغت آنانكه « قال فلانة» مى‌گويند يعنى فعل مسند به مفرد مؤنّث حقيقى را نيز جايز مى‌دانند كه بدون تاء آورده شود.

و در شرح كافيه مصنّف گفته است:

كلمه‌اى كه معنايش دلالت برجمع داشته ولى مفردى براى آن نيست كه از لفظ خودش باشد همچون « نسوة » كه بمعناى « زنان » است ولى مفردى از اين لفظ ندارد حكم آن همچون جمع مكسّر است يعنى در فعلى كه بآن نسبت داده مى‌شود دو وجه جايز است، هم مى‌توان فعل را مذكّر آورد و گفت: قال نسوة.

و هم مى‌توان آنرا مؤنّث آورده و بگوئيم: قالت نسوة.

ولى بايد توجّه داشت در فعلى كه به جمع مذكّر سالم نسبت مى‌دهيم اعتبار و لحاظ تأنيث اصلا جايز نيست بنابراين فعلى را كه بآن اسناد مى‌دهند مى‌بايد بصيغه مذكّر بياورند زيرا سلامت نظم لفظى آن دلالت برتذكيرش دارد