المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٧٩ - اشيائيكه براى نائب فاعل واقع شدن قابل هستند

همچون لام تعليل و باء سببيّت داخل نشده باشد.

قوله: اى جدير: يعنى شايسته است.

قوله: و لمّا سقط فى ايديهم: آيه (١٤٩) از سوره اعراف.

قوله: من انّهما معا النّائب: ضمير در « انّهما » به جارّ و مجرور راجع است.

قوله: و فهم من تخصيصه: يعنى من تخصيص المصنّف.

قوله: بما ذكر: مقصود ظرف و مصدر و جارّ و مجرور مى‌باشد.

قوله: انّه لا يجوز الخ: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

متن: «٢٥١»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

لا: نافيه.

ينوب: فعل مضارع، معلوم، مذكّر، لازم، معرب.

بعض: اسم، مفرد، مذكّر، مضاف، معرّف باضافه، فاعل براى « لا ينوب».

هذى: اسم اشاره، مضاف اليه براى « بعض ».

ان: شرطيّه.

وجد: فعل ماضى، مجهول، محلّا مجزوم است تا فعل شرط باشد و جواب شرط بقرينه و لا ينوب الخ حذف شده.

فى: حرف جارّ، عامل، مبنى.

اللّفظ: اسم، مفرد، معرّف بالف و لام، مجرور به فى، جارّ و مجرور متعلّق است به وجد، ظرف لغو.

مفعول به: نائب فاعل است براى « وجد ».