المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٢٤ - پارهاى از احكام حال و ذو الحال

را منع كرده‌اند ولى من آنرا ممنوع نمى‌دانم زيرا در كلمات تقدّم حال برچنين ذو الحالى وارد شده.

شارح گويد:

اگر ذو الحال مجرور بحرف جرّ باشد در بين ادباء راجع بحكمش اختلاف است:

بسيارى از نحاة سبقت حال و تقدّمش برآنرا ممنوع دانسته همانطورى كه اگر مجرور باضافه باشد حكمش چنين است ولى مصنّف بهمراهى و موافقت ابو على فارسى و ابن كيسان و ابن برهان آنرا ممنوع ندانسته‌اند.

مصنّف در همين‌باره مى‌گويد:

من از تقدّم حال برچنين ذو الحالى اباء ندارم زيرا در كلام فصيح وارد شده از جمله در فرموده حقتعالى:

و ما ارسلناك الّا كافّة للنّاس‌ ( ما ترا نفرستاديم مگر براى تمام مردم).

شاهد در « كافّة » است كه حال بوده و برذو حال با اينكه مجرور به حرف جرّ است مقدّم شده.

و نيز مانند قول شاعر:

يعنى: زمانيكه بزرگى و آقائى مرد را در حالت مستى جوانى خسته و ناتوان كردفه باشد پس خواستن آن بزرگى در حالت ضعف و پيرى بسيار سخت و دشوار است برآنمرد.

شاهد در « كهلا » است كه حال بوده و برذو الحال يعنى ضمير مجرور در « عليه » مقدّم شده با اينكه ذو الحال مجرور بحرف جرّ مى‌باشد.

قائلين بمنع ايندو مثال را تأويل برده و جواب مستدلّين را داده‌اند:

امّا راجع به آيه گفته‌اند:

كلمه « كافّة » حال است از كاف در « ارسلناك » و تائى كه به « كافّة » متّصل است براى مبالغه مى‌باشد و تقدير كلام چنين است: