المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٧٦ - موارد لزوم فتح و كسر همزه«ان»

واو: عاطفه.

حيث: ظرف مكان، متعلّق به « اكسر ».

انّ: مبتداء.

ليمين: جارّ و مجرور، متعلّق به « مكملة ».

مكملة: خبر است براى « انّ ».

ترجمه:

همزه « انّ » را در ابتداء كلام و در اوّل صله و در هرمكانيكه مكمّل قسم باشد كسره بده.

شرح عربى:

( و همز إنّ افتح) وجوبا (لسدّ مصدر مسدّها) بان تقع فاعلا او نائبا عنه او مفعولا غير محكية او مبتدءا او خبرا عن اسم معنى غير قول او مجرورة او تابعة لشيئ من ذلك (و فى سوى ذاك اكسر) وجوبا، و قد افصح عن ذلك السّوى بقوله: (فاكسر) « انّ » اذا وقعت (فى الابتدا) ك « انّا انزلناه» « اجلس حيث انّ زيدا جالس»، « جئتك اذا انّ زيدا امير» (و) اذا وقعت (فى بدء صلة) اى اوّلها نحو « ما انّ مفاتحه» فان لم تقع فى الاوّل لم تكسر نحو « جاءنى الّذى فى ظنّى انّه فاضل» (و حيث) وقعت (انّ ليمين مكملة) اكسرها نحو « حم و الكتاب المبين انّا انزلناه».

ترجمه و شرح:

موارد لزوم فتح و كسر همزه «انّ»

مصنّف گويد:

همزه « انّ » را فتحه بده بخاطر آنكه مصدر بجايش واقع مى‌شود.

شارح گويد:

مقصو اينستكه در هرموردى كه مصدر بجاى « ان » بتواند قرار بگيرد فتحه دادن همزه واجب است و آن در چند مورد مى‌باشد كه ذيلا ذكر مى‌گردد: